Нужно перевести с казахского на язык; 1891 жылы моңғолияның онгин деген өзен алқабынан тағы бір құлпытасқа бедерлеп жазылған ескерткіш табылды. бұл ғалымда "онгин ескерткіші" деп аталып кетті.түркітанушы ғалымдар онгин жәдігерлігін де оқып шақты. тастағы жазу түрік елінің атақты қағаны білге қаған мен оның інісі күлтегіннің әкесі мен шешесіне, яғни елтеріс қаған елбілге қатынға қойылған ескерткіштер екен.

1891 год нашелся моңғолияның памятник, который наносил узор написанный с поля реки, которое сказал онгин, дикому одному надгробию. у этого ученого прозвался "памятник онгин".түркітанушы читая и реликвию онгин кольнул ученых. то есть страны турка на камне писания прославленно стуча бильге қаған младший брат отары күлтегіннің мать отца, памятники, которые поставился к женщине елтеріс қаған елбілге.   некоторые слова не переводятся. удачи)

Өнер-білім бар жұрттар

Тастан сарай салғызды;

Айшылық алыс жерлерден,

Көзіңді ашып-жұмғанша,

Жылдам хабар алғызды.

– деп жырлаған көрнекті ағартушы-педагог, жазушы, этнограф – Ыбырай (Ибраһим) Алтынсарин қазақ балаларын өнер-білімге шақырып, оларға мектеп ашып, сауаттандырған. Биыл, яғни 2016 жылы Ыбырай Алтынсаринге 175 жыл толады. Осыған орай «Ғылым ордасы» РМК Сирек кездесетін кітаптар музейінде «Өнер-білім бар жұрттар…» атты уақытша экспозиция ұйымдастырылып, Ыбырай Алтынсариннің еңбектері мен оның шығармашылығын зерттеген ғалымдардың еңбектері келушілердің назарына ұсынылып отыр. Экспозицияға Ыбырай Алтынсариннің туындылары мен оның қызметін, шығармашылығын зерттеген ғалымдардың еңбектері қойылған. Олардың қатарында келесі шығармалар бар: «Алтынсарин Ы. Кел балалар оқылық. Бастауыш мектептің оқушыларына арналған. – Алматы, 1948.»; «Алтынсарин Ибрагим. Избранные произведения / Алтынсарин,Ибрагим; Сост.и подгот. к печати Б.С.Сулейменов. – Алма-Ата, 1957.»; «Алтынсарин Ибрагим. Собрание сочинений в трех томах. Т.2. – Алма-Ата, 1976.»; «Алтынсарин, Ыбырай. Асан мен Үсен / Алтынсарин Ыбырай; Е. Қарбеков. – Алматы, 1952.»; «Ыбырай Алтынсариннің қолжазбасы.; Дербисалин А. О литературном наследии Ибрая Алтынсарина / А. Дербисалин; Пер.с каз.Е.Лизуновой. – Алма-Ата, 1957.»; «Эфиров, А Ф. Ибрай Алтынсарин : Жизнь и педагогическая деятельность / А. Ф. Эфиров. – Алма-Ата, 1949.»; Ситдыков Амиржан. Педагогические идеи и просветительная деятельность И. Алтынсарина / Ситдыков, Амиржан ; Под ред.: Е. Бекмаханова. – Алма-Ата, 1949.»; «Алтынсарин Ибраһим Балқожаұлы. Шариат ал-ислам: Мұсылманшылықтың тұтқасы / Алтынсарин,Ибраһим Балқожаұлы. – Қазан, 1884.»; Алтынсарин И.Б. Начальное руководство к обучению киргизов русскому языку. – Оренбург, 1879.». Сонымен қатар Алтынсариннің өз отбасымен түскен суретері, оның ашқан мектебінің суреттері экспозияға ерекше көрініс беріп тұр.

Объяснение:

Әрине , қалдықтар ман қоқыстар адам өміріне қауіп әкеледі. Қазіргі заманда ауа ластануы , су ластануы , жер ластануы өте көп кездеседі. Су мен жерді қоқыстар ластайды , бірақ адамдар қоқыстарды сұрыптап пластиктерді бөлек , қағаздарды бөлек және т.б қоқыстарды қоқыс жәшігіне салса су мен жер ластанбайды. Ауа ластануына келсек ауаны зауыттар мен көліктерден шыққан газ ауаны ластайды , бұл адам денсаулығына кесір тигізеді , тіпті ағашты көп кесуге болмайды. Денсаулық - біздің бірінші және ең қымбат байлығымыз. Қоршаған ортаны аялауымыз қажет.