Перевести на казахский надо пунктов не жалею лишь бы правельно было: первой ступенью здоровья является спорт.человек который занимается спортом он закаленный, вынослмвый, целеустремленный.нужно вести здоровыц образ жизни, не пить алкаголь, не курить это приносит вред человеку.так же чтобы быть здоровым нужно принимать витамины, посещать поликлиннику, питаться здоровой пищей, по утрам делать зарядку.для здоровья полезно находится на свежем воздухе.человек который болеет становится слабый и усталый, поэтому когда болеешь нужно уже вдень хорошо лечиться.

Денсаулықтың  бірінші  сатысымен  спорт  болып  табылады.  нешінші  спортпен    шұғылданушымын  олшыңдаулы,көнбіс,талапшыл.жүргізуге  керек  өмірдің  аман  бейнесін ,алкаголь  ішпеу ,темекі  шекпеу  сол  ға  зиян  келтіреді.олай  ғой  болу  ушін  аман  қабылдауға  керек  витаминдер ,  ауруханада  қаралу ,  аман  аспен  тамақтану ,таңатқанда  денені  шынық.денсаулық  үшін  пайдалы  ауада  болу.  нешінші  ауырады  әлсіз  және шаршаған  болады ,  сол  себептен  ауырғанда  емделу керек.

                                                    менің тілім     ұлттық сана жоғалса, ана тілі де көп кешікпей өмірден өшеді. мемлекеттік тіл- қазақ тілі. қазақ тілі- халқымыздың рухани байлығы, атадан ға, ұрпақтан- ұрпаққа мирас болып қалып отырған баға жетпес асыл мұра.  тіл тағдыры- ел тағдыры екененін ешқашанда ұмытпайық.  мен ана тілімен мақтанамен және мемлекеттік тілді құрмейттеймін.

дәрумен  —  мен  жануарлардың  тіршілігіне, олардың ағзасындағы зат алмасудың бірқалыпты болуы үшін аз мөлшерде өте қажетті биологиялық активті органикалық қоспалар.  дәрумен (латынша vіta – тіршілік) туралы ілімнің негізін 1880 жылы орыс дәрігері  николай лунин  салды. 1912 жылы поляк дәрігері  казимеж функ  сол кезге дейін жасалған тәжірибелер нәтижесін қорытындылап, ғылымға дәрумен терминін енгізді.

дәрумендердің көпшілігі ферменттердің негізгі құрамдас бөлігі болып табылады. ағзада үздіксіз жүріп жататын қ реакциялар, мысалы, ішкен тағамның, мал азығының ыдырап, қорытылуы, ферменттердің қызметіне байланысты. тағамның құрамында дәрумен жеткіліксіз болса, әр түрлі ауруға шалдығады. ал дәруменді (әсіресе, а және d дәрумендерін) шамадан тыс көп қабылдау ағзаның улануына (гипервитаминоз) соқтырады. ол көбінесе, жас жиі кездеседі. қазір барлық дәрумендерді суда еритін дәрумен, майда еритін дәрумен және дәрумен тектес заттар деп бөледі.

дәруменнің мал үшін де маңызы зор. мал азығында дәрумен жеткіліксіз болса, малдың өнімі төмендейді, олар жүдеп, әр түрлі ауруларға шалдығады. мал азығында а, д, е, к дәрумендері жеткілікті мөлшерде болуы қажет. мысалы, а дәрумені жетіспеген жағдайда сиыр не бие көз ауруына шалдығады, сүті кемиді, сондай-ақ олар қысыр қалуы, іш тастауы мүмкін. малға қажетті дәрумен шөпте,  жоңышқада, сүрленген шөптерде, тағыда басқа болады. қыста адәруменозға шалдыққан, тағыда басқа түрлі жағдайлармен жүдеген малға дәрумен концентраттарын,  сәбіз,  қ  майы, тағыда басқа дәрумені мол азық беру керек. мал азығындағы дәрумен мөлшерін көбейту үшін арнайы дәрумен препараттары мен құрғақ ашытқылар шығарылады.

 

құнарлы тағамдар

дәрумен жетіспеушілік, авитаминоз – күнделікті ішетін тағамда дәрумендердің жетіспеуінен, олардың бойға сіңуінің бұзылуынан не дәрумен синтезделуінің тежелуінен туатын аурулар. егер үнемі дәрумені аз, бірыңғай тағаммен (консервіленген, кептірілген, рафинадталған) тамақтанса, ағзаға, негізінен көмірсулар (қант, тағы да басқа) ғана түсіп, ақуыз бен майлар аз түссе, ал көкөніс пен  жеміс-жидектер  мүлдем болмаса дәрумен жетіспеушілік . сондай-ақ азық-түлік дұрыс сақталмаса немесе олардан сапасыз тағам дайындалса, азық-түлік құрамындағы дәрумендер бұзылады. мысалы, құрамында  никотин  қышқылы (рр дәрумені) аз дәнді дақылдармен ғана қоректену пеллагра ауруына, ал қауызы алынған күрішпен және өте ұнтақталған бидай ұнынан жасалған нанмен ғана тамақтану бери-бери сырқатына әкелуі мүмкін.

тағамда дәрумендердің жеткіліксіз болуы, ағзасын әлсіретеді. мұндай жағдайды гиповитаминоз деп атайды. оған  ауа райының  қолайсыз жағдайы, ауасы лас жерде ұзақ уақыт жұмыс істеу, сондай-ақ гастрит, асқазан ісігі,  гельминтоз, лямблиоз, тағы да басқа аурулар себеп болады. дәрумен жетіспеушілік болғанда ағзада зат алмасу процесі бұзылып, оның жұқпалы ауруларға қарсы тұру қабілеті нашарлайды. сондай-ақ, ң көңіл-күйі күйзеліске ұшырағанда, ауа-райының құбылмалы кезеңдерінде, әйелдердің жүктілігі не сәбиін емізуі, тағы да басқа жағдайларда ағзада дәрумен жетіспеушілік артады. мұндай жағдайда дәрігерге қаралып, арнаулы дәрумендер қабылдап,  көкөніс  пен жемістерді көбірек пайдалану қажет. дәрумен жетіспеушілік және  гиповитаминоз  жануарларда да болады. мал авитаминозбен, көбінесе көктемде ауырады. дәрумен жетіспеушіліктен аналық мал қысыр қалады,  төл  нашар өседі. мысалы, в дәрумені жетіспеген жағдайда  құс  полиневритпен,  шошқа  пеллаграмен ауырады. d дәрумені жетіспесе, төл қатпа болады, ірі мал сүйек ауруына шалдығады.