Мукагали макатаев туралы шыгарма жоспарымен эпиграфпен курып бериниздерш

Өлсе өлер мақатаев өлтіре алмас өлеңді ешкім

Батырлар жыры — ауыз әдебиетіндегі ең бай да көне жанрлардың бірі. қаһармандық эпос деп те аталады. батырлық жырлар халық өмірінің тұтас бір дәуірін жан-жақты қамти отырып, сол тарихи кезеңдегі батырлардың сыртқы жауларға қарсы ерлік күресін, ел ішіндегі әлеум. қайшылықтар мен тартыстарды бейнелеп береді. бірақ онда тарихи оқиғалар тізбегі өмірде болған қалпында емес, жырдың көркемдік шешіміне лайықты өріледі. бас кейіпкердің жүріс-тұрысына, өзге елге ерлік сапарға шығуына және өз елін жаудан азат етуіне байланысты оқиғалар бір қаһарманның маңына топталып, соның бейнесін ашуға қызмет етеді. эпос желісі белгілі бір тарихи дәуірге табан тіреп, соны көрсетіп отырғанымен, оған көбіне түрлі заманның оқиғаларын бір қаһарманға теліп жырлап беру тән. батырлық жырлардың осы өзгешелігіне байланысты ғылыми ортада көптен бері түрлі тұжырымдар орын алып келеді. ресейлік зерттеушілер (б.а. рыбаков, р.с. липец, т.б.) және кейбір қазақ ғалымдары (әлкей марғұлан, әуелбек қоңыратбаев, т.б.) эпостық жырлардағы тарихи оқиғалар мен тарихи тұлғаларға сүйене отырып, жыр мен тарихтың жақындығын тілге тиек етсе, енді бір топ ғалымдар (в.я. пропп, б.н. путилов, т.б.) эпостың нақты тарихи оқиғаларға қатысы жанама түрде ғана көрінеді деген пікірді алға тартады.соңғы кездері, эпостық жырларда тарихтың да, көркемдік шарттылықтың да белгілі бір дәрежеде орын алатынын, бұл екеуінің үнемі бірге әдіптеліп отыратынын негіздеген зерттеулер жарыққа шықты (в.п. аникин, в.м. гацак, р. бердібаев, ш. ыбраев, т. қалай болғанда да, батырлық жырлар — ең алдымен көркем шығарма. ол өзінің жанрлық нысанасына қарай шындықты өзінше қорытып, оны өзінің көркемдік өзгешелігіне қарай өріп отыратыны даусыз. эпостық жырлар қоғамының тарихи үрдістерімен бірге жасап келеді. осыдан болса керек, эпостық жырларды кейде тарихи кезеңдерге қарай топтастыру орын алып келе жатыр. эпостық жырларды іштей саралап, жанрлық белгісіне, шығу дәуіріне қарай топтастырып отыру ғылымның жеткен деңгейін танытады және мұндай жинақтаушылық сипаты бар ой-пікірлер бұрын-соңды жүргізілген ізденістердің нәтижесіне сүйенеді. қазақ эпосын пайда болған дәуіріне қарай топтастыру үлгісін шоқан уәлиханов, г.н. потанин, в. радлов, ә. диваев, ахмет байтұрсынов зерттеулерінің тәжірибесіне сүйеніп марғұлан ұсынған болатын. ол эпосты бес салаға бөлсе, кейіннен қоңыратбаев эпосты он салаға бөледі. мыңдаған жылдық тарихы бар қазақ эпосының шығу дәуірін, жанрлық түрлерін ішкі көптеген ерекшеліктеріне қарай топтастыру оңай іс емес.батырлық жырларын пайда болу кезеңдеріне қарай ірі үш топқа жинақтауға болады: 1) “ең көне заманғы эпос”, “ертегілік эпос”, “архаикалық эпос”, “көне эпос”, “мемлекетке дейінгі эпос” дейтін атаулар ғылымда алғашқы кезеңдегі эпостық жырларды атау үшін қолданылып жүр. бұлардың қатарына “ергенеқон”, аттилла, ер төстік, мергендер туралы эпостық жырлар жатқызылады.2) тарихи кезеңдердің эпосы: түрік қағанаты, оғыз хандығы, ноғайлы дәуірі, қазақ хандығы кезеңіндегі эпостар (“қорқыт ата кітабы”, “алпамыс”, “қамбар”, “қобыланды”, “ер тарғын”, т. 3) жаңа дәуір эпосы (тарихи жырлар, 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліске байланысты жырлар, “еспенбет”, “өтеген”, “нарқыз”, т.

Кешегі қазақтың ежелгі мекені ұлы Дала, қазіргі Мәңгілік ел — Қазақстан шетсіз де шексіз. Алтайдан Каспийге дейін созыла сұлап, Батысы Сібір ойпаты, Шығысы Тянь-Шань тауларының теріскейін ала көсіліп жатқан осынау Ұлы даланың жері де Ұлы, тылсым терең тарихы да Ұлы, өскелең ұрпаққа деген Ұлағаты да Ұлы.

Бізге мұраға қалған ата қонысымыз жылдар бойы халқымызға қасірет әкелген ажалдар мен жаппай қырып-жоюға арналған қару жарақтарға толы болды. Біз соның бәрінен елімізді де, жерімізді де азат етіп, әлемдік ядролық қарусыздану көшін бастап кеттік. Ақыл мен парасаттың кез келген қарудан қуаттырақ болатынын дәлелдеп, жаһандық қауіпсіздікке зор үлесімізді қостық.

Қазақ тарихы – жан-жақты тарих. Қазақ мәдениеті – жан-жақты мәдениет. Даланың қағандары мен хандары, билері мен батырлары, сардарлары мен сарбаздары, салдары мен серілері тарих мұңын жоқтаған жырау да, табиғат мұңын шаққан сазгер де, сөз саптаған шешен де, найза ұстаған көсем де бола білген. Соған орай халық та осы сарбаздарын, ақындарын, сазгерлерін, шешендерін, көсемдерін шексіз құрметтеген, еркелеткен. Оларға еліктеген, таланттарына тағзым етіп, дарындарына қошемет көрсеткен.

Ұрпаққа мәңгі тіл қатшы, далам! — деп жыр көңілімен толғанғандығын да әр қазақ баласы жақсы біледі. Алдағы күнде Ұлы Даламыздың ұлылығын бүгінгі және келер ұрпақ тани білсе екен деген ниеттегі сөз бұл. Елбасының «Ұрпаққа мәңгі тіл қатшы, далам!», — деп және де толғанары ендігі ұрпақтың кіндігі де, ниеті де, еңбегі де, ой-мүдде мақсаты да Ұлы Даламен мәңгілікке байланысып жатса екен деген бағзы бабалар аманатымен үндесіп тұрған ұлағат есебінде қабылдар едік.

Дала бізге кеңдікті, дарқандықты, жомарттықты, қонақжайлықты, қайырымдылықты үйретті. Осынау қасиеттердің бәрі де әр қазақтың бойында бар. Ұлы Даламыз кең болғаннан кейін көңіліміз де кең. Ұлы Даламыз дарқан да, жомарт та болғаннан кейін біз де солмыз! Ұлы Даламызға, оның өн бойына қазақтың адал ниетінің дастарқанын Жаратқанның өзі ырысымен бірге жайып тастаған, қонақжайлығымыз да сол жаратқаннан! Ұлы Дала бізге әрдайым қайырымдылық танытып келеді. Кей кейде сол даланың сәл еңкейіп-ақ алар олжасынан құр қалып жатарымыз да бар. Асқақ көңілмен шауып өте шығамыз. Сонда да сол дала өз баласына деген бір сыбағасын сақтап-ақ отырады. Тарықтырмайды, өзегіңді талдырмайды.

Бірлік – біздің барлық жеңістеріміздің алтын қайнары,халқамыздың бойына сенімділік беретін, ел қорғағанда күш-қуат берер асқақ айбары. Осыны әрдайым ойымызда шығармауымыз керек. Жаһандану заманында тағдыр талайымен бөлініп кеткен, тілі, ділі, діні мен тегі бір түркі халықтары ХХІ ғасырда ынтымақ жарастыруы керек. Сөйтіп, саясатта, экономикада, ғылым мен технология салаларын өзара ықпалдастық пен байланыстарды күшейте беруіміз керек. Ата тарихы бізді осыған шақырады.

Бәріміздің киелі атамекеніміз бар, ол – қазақтың Ұлы Даласы. Сол далада бабалардың ізгі аманатын орындау жолында біз құрған қасиетті бір Отанымыз бар. Ол – Тәуелсіз Қазақстан. Тәуелсіздік – біздің маңдайымызға басқан бағымыз, мәңгі сақтауға тиіс аманатымыз. Қасиетті Отанымызда қандай қиындықты да қайыспай қарсы алуға лайық өршіл рухты, азат ойлы, тек алға ұмтылатын жасампаз халық бар. Ол – қайталанбас ержүрек қазақ халқы, барша қазақстандықтар. Сол қаһарман халықтың алға қойған ізгі мақсаты бар. Ол – Ұлы Дала төсінде өзі құрған мемлекетті Мәңгілік Ел жасау. Ендеше, әрқашан еліміз аман, бауырымыз бүтін болсын. Сіздер мен біздер құрған Тәуелсіз Қазақстанымыз Мәңгілік Елге айналсын! Ұлы мақсаттарға жету жолында бізге батыр бабалардың аруағы жар болсын!