1) шахмат қандай ойын? 2) шахмат сөзиниң мағынасы қандай? 3) шахматты неше ойнайды? 4) ойын тақтасы неше шаршыдан тұрады? 5) ойынның мақтасы қандай? ответьте на вопросы по қазахски.

Шахмат Үндістанда пайда болды.1
Оны екі адам ойнайды.3
Шах король мат өлді2
64 деп ойлаймын4
Ойынның мақсаты корольге мат қою 5
пешка ладья конь ферза король слон фигуралар арқылы ойнайды
пешка 1 ход
ладья түзу
конь г әрпі сияқты
ферза бүкіл жер
король мен пешка ғана 1 ход жүреді
слон қиғаш .
мат қою керек .

Абай (Ибраһим) Құнанбайұлы (1845-1904) — ақын, жазушы, қоғам қайраткері, қазіргі қазақ жазба әдебиетінің негізін салушы, либералды білімді исламға таяна отырып, орыс және еуропа мәдениетімен жақындасу арқылы қазақ мәдениетін жаңартуды көздеген реформатор.
Абай 10 тамыз 1845 ж. қазіргі Семей облысының Шыңғыс тауларында Қарқаралының аға сұлтаны Құнанбайдың төрт әйелінің бірінен туған. Орта жүздің Арғын тайпасының Тобықты руынан шыққан билер әулетінен. Әкесі Өскенбайұлы Құнанбай өз заманындағы атақ даңқы алысқа кеткен адамдардың бірі болған. Патша өкіметі XIX ғасырдың ортасындағы бір сайлауда оны Қарқаралы ауданының аға сұлтандығына бекіткен. Шешесі ұлжан орта жүздің Арғын тайпасынан Қаракесек руының шешендікпен, тапқырлық, әзіл әжуамен аты шыққан шаншарлардың қызы «Абай» деп жас Ибраһимді анасы Ұлжан еркелетіп атаған. Содан бері бұл есіммен Абай тарихқа енді.

Абай Кунанбаев - великий поэт, писатель, общественный деятель, основоположник современной казахской письменной литературы, реформатор культуры в духе сближения с русской и европейской культурой на основе просвещенного либерального ислама.

Абай родился 10 августа 1845 г. в Чингизских горах Семипалатинской области (по нынешнему административному делению) от одной из четырех жен Кунанбая, старшего султана Каркаралинского окружного приказа. Семья Абая была потомственно аристократической, и дед (Оскенбай) и прадед (Иргизбай) главенствовали в своем роду в качестве правителей и биев. Ему повезло в смысле семейного уюта и домашнего воспитания, поскольку и мать Улжан и бабушка Зере были чрезвычайно обаятельными и одаренными натурами. Именно с легкой руки матери данное отцом имя "Ибрагим" было заменено ласкательным "Абай", что означает "осмотрительный, вдумчивый". Под этим именем он прожил всю свою жизнь и вошел в историю.

Мен жазды өте жақсы өткиздим . Мен  анаммен Самараға бардым. Кешке бирақ жеттік . Мен самарада бір айға қалдым . Басында мен макдоналдсде болдым . Сосын мен анаммен супермаркетке бардым . Келесі күні анаммен Гагарин паркине баруды жоспарладық . Ол жақта мен әткеншектерге міндім . Азанымен анам мены бір айға калдыру үшін Атырауға кетіп қалды .Екінші тамызда мен тәтем Машамен және жиеніммен мұражайға бардық. Мұражайда өте әдемі болды . Басында мен қимылдаған алыптардың экспедициясында болдым . Одан соң кәдімгі экспедицияда болдым .Ол жерде өте әдемі және қызық болды . Мен өте риза едім . Келесі күні біздің үйдің жанында араба тұрды . Кешкісін  мен жиеніммен арабада кәшендім . Сөйтіп бір ай да  өтті ,  анам да  мені алып кетуге келді . Және мені Атырауға алып кетті . Міне осылай мен оз жазғы демалысымды өткіздім .