?>
. Омоним бола алмайтын сөз A) кіріс B) қаз C) табыс D) сыр E) достық 2. Синонимі бар сөйлем A) Кәрі әженің сырқаты ауырлады. B) Әуелі үйге екі жігіт кірді. C) Қазақ отбасында әкенің орны ерекше. D) Мен Ахметтің жанына келіп, қасына отырдым. E) Ежелгі қалалардың бірі – Отырар. 3. Тура мағыналы сөз ұсынылған қатар A) Қара хабар B) Қара кӛйлек C) Қара жұмыс D) Қара сӛз E) Қара ниет 4. Жалғауы қатаң дыбыстан басталған сөз A) биіктігі B) сәнқойлар C) кеспеде D) жемқорлық E) жүректен 5. Ұяң дауыссыздан басталатын сөз A) қиял B) елші C) ауа D) күзеу E) жалқау 6. Жуан дауысты дыбыстардан құралған сөз A) жент B) бесбармақ C) қуырдақ D) шелпек E) сүт 7. Буын үндестігіне бағынбайтын қосымшалы қатар A) -дың, -тың, -ның B) -ме, -бе, -пе C) -мен, -бен, -пен D) -ға, -қа, -ба E) -да, -де, -та, -те 8. Буын үндестігіне сай жазылған қосымшалы сөздің нұсқасы A) саясатшы B) қазіргі C) ба з D) ағанікі E) мұғалім 9. Дауыссыздан басталып, дауыстыға аяқталатын буын түрі A) бітеу B) ұяң C) тоғыспалы D) тұйық E) ашық 10. Бірыңғай туынды түбірі бар қатар A) Досым, доспыз, әні B) Досты, әндері, бауыр C) Әнші, бауырмал, достық D) Әндерін, әнім, әнді E) Бауырым, бауырларым, достық 11. Түбірлес сөздер қатары A) АҚШ, Қазақстан B) Жолдас, дос C) Ӛнім, ӛндіргіш D) Серік, ғарыш E) Қарақұрт, шаян 12. Түбірлес сөздер қатары A) Оқушы, оқулық B) Қар, қарбыз C) Бақша, бала D) Кӛкӛніс, кӛмір E) Астық, аспан 13. Жіктік жалғауы дұрыс жалғанған зат есім A) Студентпын B) Әжемын C) Қызсің D) Шәкіртпіз E) Баласіз 14. Бірыңғай туынды зат есімдер қолданған сөйлем A) Жесір әйел керемет ӛнерлі, шебер кісі еді. B) Тӛр алдында сақалы бурыл тартқан бір ажарлы адам отыр. C) Парасаттылық, адамгершілік – барлығы оның бойынан табылады. D) Кестелі бұйымдарды базарға сатып, балаларын асырады. E) Теріскейден соққан ӛкпек желдің екпіні әрі күшті, әрі суық. 15. Туынды сын есім A) сабырлы B) момын C) ащы D) сұлу E) жұмсақ 16. Анықтауыш қызметінде тұрған қатыстық сын есім A) Әмір сұлу жігіт. B) Ербол бойшаң және ӛнерлі оқушылардың бірі болды. C) Жақсыдан қашпа, жаманнан жирен. D) Жақсыда үлкен қасиет бар. E) Ұшақпен сұлу Астана қаласына келдік. 17. Пысықтауыш қызметіндегі сын есім A) Қонақтар аттанып кетті B) Боталар артта қалып қойды C) Мақсат сабақты жақсы оқиды D) Болат сиыр айдап жүр E) Кӛрмес - түйені де кӛрмес 18. Баяндауыш қызметіндегі сан есімді сөйлем A) Саян отыз шақты адаммен келді. B) Баяндама оқитындар – үшеуміз. C) Екі адамға кӛмекке барды. D) Тойды құдалар екеулеп тамаша өткізді. E) Емтиханға бес оқушы қатысады. 19. Жалпылау есімдігі бар сөйлем A) Әркім өз ісіне жауапкершілікпен қарау керек. B) Бұлар өзіміздің балалар ғой. C) Мен госпитальға түскен күннен бастап, елден, үйден ештеңе жасырғаным жоқ. D) Бар жұрттың көңілі көтеріңкі. E) Денсаулығымның қандай күйде екенін түгел баяндап отырдым. 20. Болымсыздық есімдігі A) қаншалықты B) бірдеме C) ештеңе D) әлдекім E) кімде-кім 21. Затты тұспалдап кӛрсететін есімдік түрі A) Сілтеу B) Болымсыздық C) Белгісіздік D) Жалпылау E) Өздік 22. Қимыл-сын үстеуі бар сөйлем A) Жолаушылар үйдің сыртына әдейі тоқтады. B) Бала кӛп ішінен шешесін таныды. C) Әке-шешені сыйлау – халық дәстүрі. D) Екі жолдасынан бұрын кірген Абай үйді емін-еркін аралады. E) Абай шешесінің мінезін баяғыда түсінді.
Ответы
Жылы жаққа ұшатын құстар
Жылы жаққа ұшатын құстарды "жыл құстары" деп атайды. Наурыз айында ұшып келіп, өніп-өсіп, қараша айында жылы жаққа ұшып кетеді. Енді солардың ішінде кейбіреулеріне тоқтала кетейік:
Аққу - жыл құсы. Қыс жылы кезде аққудың біраз тобы Каспий теңізінің солтүстік-шығыс жағалауында – Ақтау қаласының маңында қыстап шығады.
Аққуды қазақ халқы ежелден қастерлеп, бақыттың бастамасы, жақсылықтың жаршысы, пәктіктің, сұлулықтың белгісі деп есептейді әрі киелі құс төресі санап, оған ешуақытта оқ атпайды. Аққудың аталығын «сапар», балапанын «көгілдір», мойнын «сұңғақ» деп дәріптейді.
Сүңгуір үйрек – жыл құсы. Ұяларын тайыз суға, бөген не көл жағалауларына салады. Сәуір – мамыр айларында 5 – 14 жұмыртқа салып, оларды мекиені 4 аптадай басады. Балапаны 1,5 – 2 айда қанаттанып, өздігінен ұша алады. Сүңгуір үйрек су өсімдіктері және омыртқасыздармен қоректенеді.
Шағалалар да жыл құстары.Олар жақсы ұшып, жүзеді, бірақ суға сүңги алмайды. Қанаттары ұзын, аяқтары қысқа, аяқ саусақтарының арасы жарғақты. Шоғыр құрып тіршілік ететін түрлері де бар. Ұясын жерге, шың басына, судағы жартасқа шөптен жасайды. Ірі жәндіктермен, моллюскалармен, тышқан тәрізді кемірушілермен, балықтармен қоректенеді.