ОҚЫЛЫМ Мәтін бойынша сұрақтарға жауап берЖили когда-то в степях Сарыарки, несколько кочевых племен. Всего у них было вдоволь, были они счастливы. Ипоскольку все у них было, эти люди так и говорили: «Всего у нас достаточно, все у нас есть, вот только одного у нас нет. Нету нас батыра, который мог бы защитить нас, наше благополучие и наше богатство». И вот в одной семье родился ребенок сзолотым хоxолком на голове. Увидев, что мальчик этот необычный, собрался весь народ и затеял великий пир по случаюрождения своего батыра Мальчик рос не по дням, а по часам и через некоторое время стал настоящим богатырем. Егородственники, чтобы не сглазить его, стали называть его не собственным именем, а придуманным - Толагай.Толағай күн санап өсіпті. Төрт жасында ол нағыз батырға айналыпты. Әкесімен бірге аңға шығып, «атақты аңшыәатаныпты. Бір жылы жаңбыр жаумай, қуаңшылық болады. Толағай анасынан: Жаңбыр қай жерге көп жауады? – депсұрайды. Тарбағатай тауында жаңбыр көп жауады, дейді анасы. Толағай Тарбағатай тауларына барады. Бір таудыарқасына салып, көтереді. Ұзақ жүреді. Бірақ шаршамайды. Адамдар жақындап келе жатқан үлкен тауды, оны көтеріп кележатқан Толағайды көреді. Сол кезде жаңбыр жауады. Халық: «Толағай!» деп айғайлап, қуанады. Толағай шаршайды, Абайсызда аяғы тайғанап, құлайды, Толағай таудың астынан шыға алмай қалады. Гүрілдеп тау жылайды. Оның көз жас еселдей ағады. Содан бері бұл тау «Толағай» деп аталады.​

кай сынып

Объяснение:

   Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігі салтанат құрған жылдары қазақ прозасындағы халық тарихының бұрын шығармалар арқауына асынбаған тұстары, тарихи тұлғалары көркем шындық поэтикасы өрнектерімен жазыла бастады.

    Осындай шығармашылық үрдіс жемістері қатарына көрнекті жазушы Қажығали Мұханбетқалиұлының «Тар кезең» тарихи романы да қосылды. Романның тақырыбы – Қазақстан тарихында «Сырым Датұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалысы» атымен әйгілі болған халықтың тағдырындағы Ресейдің отарлық билеу кезеңінің оқиғалары. «Тар кезең» романының идеясы – Ресейдің отарлау саясатындағы озбырлықтардың (атақоныстардан, жайылымдардан еріксіз айыру, жазықсыз ауылдарды шауып, адамдарды өлтіру, тонау, барымталау, өзішілік басқару жүйесіне тиым салу, т.б.) етек алуына халықтық қарсыласу қуатын таныту. Жазушының «Тар кезең» тарихи романына арқау болған сюжеттік-композициялық желілердегі қақтығыстар, қазіргі «Қазақстан тарихының» жаңаша жазылған тарихнамалық-дерекнамалық деректі тұжырымдары негізінде жазылғандығымен ерекшеленеді.

 Қазақ тарихындағы отаршылдық пен ұлттық тәуелсіздік арасындағы қайшылықтар, қақтығыстар мол орын алған кезең эпикалық шығарманың құрылысында қамтылған.

   «Тар кезең» романының жеті тарауындағы сюжеттік-композициялық желілерде мынадай оқиғалар эпикалық көлеммен қамтылған: біріншісі – Ресей патшалығының әкімшілік жүйесінің қазақ өлкесін мемлекеттік ішкі саясат аясындағы генерал-губернаторлық басқару жүйесінің ерекшелігі; екіншісі – Кіші жүз хандығы басқару жүйесінің дәстүрлі жолы мен оның отарлық әкімшілігіне тәуелділік сипаты; үшіншісі – Ресейдің отаршыл озбырлық іс-әрекеттеріне тыйым салу қарсылығын танытушы «Халық кеңесінің» құрылғаны, оған үш ата өкілдерінің (Әлімұлын – Шекті Сегізбай биге, Байұлын – Шеркеш Тұрманбет биге, Жетіруды – Табын Тіленші биге) мүшелері болғаны, Халық кеңесінің Төбе биінің (Байбақты Сырым би), Төбе бидің кеңесшілерінің (Ысық Қаратау би және Кете Көккөз би) сайланғаны. Романда қазақ тарихына есімдері мәлім осындай көрнекті адамдар көркем бейнелерінің сомдалуы, оқиғалар барысындағы олардың іс-әрекеттері, монологтары, портреттері, т.б. ерекшеліктер көркемдік қолданыстар арқылы дәлелдеген.

    Романның негізгі басты кейіпкері – Сырым Датұлы (1753-1802). Оның есімі қазақ тарихындағы би-шешендер, батырлар дәстүріне арналған тарихнамалық-дерекнамалық шежірелік мұраларда, ел аузындағы әңгімелерде, фольклортану, әдебиеттану, Қазақстан тарихы зерттеулерінде қарастырылып, бағаланып келгені мәлім. Үнемі назарда келе жатқан қайраткер тұлғаның романға арқау болғаны – Тәуелсіз Қазақстан әдебиетіне тән жаңалық көрсеткіші. Сырым Датұлының белгілі тарихи кезеңдегі Ресей отаршылдығына қарсылық іс-әрекеттері романдағы көркем шындық поэтикасының эстетикалық сипатымен өрнектелген. Ресейдің отаршылдық халықты басқарған саясатын қазақ даласында жүзеге асырушы казак-орыстар қазақ ауылдарын барымталап, ауылдарды ойрандаса, Сырым батыр да олардың күтірлерін (хуторларын) шабады.

  Отаршылдардың арнайы жазалау жорықтарынан қорғанып, қарауындағы елді бұрынғы қоныстарынан (Қырмызы, Қособа, Мақарша, Қарағұс, Қосағаш, Көкайыл, Бөлекқұмақ, Жетікөл, Тұздыкөл, Жосалы, Қоңыр, Талдыбұлақ, Тасқұдық, т.б.) көшіріп, жаңа қоныстарға (Қалдығайтының сыртындағы Қарақамыстық қойны, Көшекбасар, Ишқымбай, Жібек, Сұлукөл, Жем, Сағыздың жоғарғы жағы, бес өзеннің бастауы – Бестамақ пен Саға, т.б.) орналастырады.

  Ең аяулы адам мен - сол менің мамамның. Менің ізгі, маматайым ашық-жарқын, жұмсақ, ашық-жарқын назды. Ол ортаның өсуінің, пішінді, сияқты қайың, қарамастан және өте әйел. Бас оның тамаша алтынның қылқанды даласын ескертетін бұйра шаштар. Менің мамамның көздері көгілдір, сияқты ботакөздерді. Олар ізгілікті ылғи ашық, излучающие. Ашық-қызыл түстің менің мамамның еріндері, словно жаңа піскен шиелер. Және түсір- усталость бет мен мама ылғи арайлы жұмсақ күлімсіреу, нешінші көңіл көтер-. Мама абыржымастан айтады, жұмсақ сарынмен.