Мәтінді тыңда.мәтіндегі негізгі ақпаратты анықта.мәтін бойынша жоспар құр найти главные слова

Дауысты дыбыстар

Айтылғанда, өкпеден ауа ешбір кедергісіз, еркін шығатын дыбыстар дауысты дыбыстар деп аталады. Қазақ тілінде 12 дауысты дыбысы бар. Олар: а, ә, е, э, о, ө, ү, ү, ы, і, и, у.

Бұлардың ішінде э тек орыс тілінен енген сөздерде ғана қолданылады (электр, элеватор т. б.)

Дауысты дыбыстар буын құрайды, дауыссыздар буын құрай алмайды.

Қазақ тілінде дауысты дыбыстар үш жақты жіктеледі.

1. Тіл катысына (жасалу жолына) қарай жуан және жіңішке болып бөлінеді.

Жуан дауыстылар: а, о, ү, ы және бірде жуан, бірде жіңішке и, у.

Жіңішке дауыстылар ә, е, (э), ө, ү, і және бірде жуан, бірде жіңішке и, у.

2. Иек (жақ) қатысына немесе жасалу орнына қарай ашық және қысаң болып бөлінеді.

Ашық дауыстылар: а, ә, е, (э), о, ө.

Қысаң дауыстылар: ы, і, и, ұ, ү, у.

3. Ерін қатысына қарай езулік және еріндік болып бөлінеді.

Езулік дауыстылар: а, ә, е, (э), ы, і, и.

Еріндік дауыстылар: о, ө, ұ, ү, у.

Достық – адамдардың бір-біріне адал, қалтқысыз сеніп, бір мүдделі, ортақ көзқараста болатын қасиеті. Достық өзара жауапкершілік пен қамқорлықтың, рухани жақындықтың белгісі. Нағыз достық кісіге шабыт беріп, өмірде кездесетін түрлі сәтсіздіктерге мойымауға, басқа түскен қайғы мен қиыншылықты бірге көтеруге жәрдемдеседі. Дос-жарандардың мінездері әр түрлі болып келуі мүмкін. Мысалы, біреуінде қызбалық не шабандық, екіншісінде тұйықтық не жігерсіздік байқалса да, бұлар достыққа кедергі бола алмайды, қайта нағыз достық осындай кемшіліктерден арылуға көмектеседі