1-тапсырма Мәтіндерді мұқият оқып шығыңыздар А мәтіні Байқоңыр — Қазақстан Республикалық маңызы бар қаласы. Байқоңыр қаласы «Байқоңыр космодромы» мен бірге 2050 жылға дейін Ресейге жалға берілуде. Байқоңыр (1996 жылға дейін Ленинск қаласы) — Қызылорда облысының Қармақшы ауданындағы қала. Бірнеше мың га жерді алып жатқан қала ұзақ жылдар бойына “аса құпия” нысан болып саналды. Жергілікті тұрғындар да, әскери мамандар да қаланы “10-алаң” деп атап келген. Ал қалаға іргелес жатқан “Крайний” әуежайы мен көптеген шаруашылық мекемелері және Төретам темір жол стансасы “9-алаңға” кіреді. Байқоңыр қаласы мен ғарыш алаңына қажетті құрал-жабдық, техника, құрылыс материалдары, т.б. заттар Төретам темір жол стансасы арқылы жеткізіледі. Қалада Мәскеу авиация институтының филиалы, электр техникалық колледжі, ірі есептеу орталығы, әскери аурухана, емхана, әуежай, электр стансасы, сыра зауыттары, түрлі мәдениет ошақтары, көптеген сауда, тұрмыс қажетін өтейтін кәсіпорындар жұмыс істейді.Байқоңыр ғарыш айлағынан ұшырылған мыңдаған зымырандардың ұлы даламыздың табиғатына келтіретін зияны аз емес. Ұлытау жері уланып жатыр. Бұрынғы шүйгін шабындықтар, жазира жайлаулар қу тақырға айналып, өсімдіктердің көптеген түрлері мүлдем жойылды. Ә мәтіні Бабаларымыз ежелден «Өнер алды – қызыл тіл» деп сөз өнерін аса жоғары бағалаған. Ақындар сөз сайысы кезінде жеңіске жетудің жолын іздеп, нақты дәлелдер келтіріп, сөзбен жеңген. Айтыста ақындардың импровизациясы, логикасы мен дәлелінің күштілігі анық байқалуы тиіс. Сөз өнерінің, образды, көркем ойлардың тілдік көрінісін айтыс өлеңдерінен көреміз. Ақындар тіліндегі көркем құралдарының бірі – мақал-мәтелдер. Мақал-мәтелдердің көпшілігі игі қасиеттерге үндеу, уағыздау сипатында болады. Мақал-мәтелдердің ерекшелігі – мазмұны терең, аз сөзбен көп мағына береді және көпшілігі есте тез сақталады. Айтыс өлеңдеріндегі мақал-мәтелдер тілдің эстетикалық қызметін күшейтіп, өлең сөзді әсерлі етеді. Ал қанатты сөздер мен мақал-мәтелдер әдеби тілімізді байытуға қосқан айтыс ақындарының үлесі екендігін көрсетеді. 2-тапсырма. Мәтіннің түрлерін белгілеңдер Мәтіннің түрлері А мәтіні Ә мәтіні Әңгімелеу мәтіні Сипаттау мәтіні Пайымдау мәтіні 3- тапсырма.Екі мәтіннің тілдік ерекшеліктерін салыстырыңдар Мәтіндер Екі мәтіннің стилі Екі мәтіндегі термин сөздер Екі мәтіндегі неологизмдер Екі мәтіндегі күрделі сөздер Омоним сөздер А мәтіні Ә мәтіні 4- тапсырма. Екі мәтінге талдау жаса (5-6 сөйлем)

ответ:Бір орманда жолбарыс және жолбарыс екі детенышамитұрды. Бір күні аштықпен, итеретін жолбарыс ша орманғаадақтауға ара ізденістер алапаның жөнелді. Шық- олай,не тым ол ынталы бейнеттенді және көп тырысты, біраққыр құсымды таппады және мәжбүр бұр- үй болды. Кенетол көрді, не жолда жатады және асықтай ұлыйды, тағыкөр соқыр, шакаленок, небәрі нескольких күннің от руға.тогда жолбарыс өзінде ара жанда қуантты, шакаленкаұстап алды, оны к өзінің самке апарды және оған айт-: -мен - стал самец, егер және несколько күн емес әнайтпаймыз, сол мекендей ал- смогу, қарамастан жәнеештеме мен мен емес болып жат-. Ал сен - самка. Сенбүгін попостишься, сол кешқұрым кетесің. Сол себептенмен осы детеныша әкелдім. Сен оны және өзінің бала-шағасының напои сүтімен жейсің.

Жолбарыс: көнбеді - маған сол подобает, өйткені басменің өзімен жас детеныши болады. Как ғой мен осы жеуболамын, ал кейін қандыр- олар.

Және міне, тым өзі сен және самец қатты жүрекпен, бірақжәне ана детеныша жеу білмейсің, ал мен, мейірімшілсамка, как мен оның съем? Қойсаң, сол мен осы жетімдіолай ғой, сияқты және біздің детенышей вспою.

Тигр: - мақұл айтты.

олай, жолбарыс шакаленка бір мен өзінің детенышамиасыралды.

Аздан кейін барлық үшеулер ересектенді; жолбарыстаршакала өзінің ажаның ағасының есептеді, қарамастанжәне барлық олар, сияқты ағалы-інілілер, бір ойнады.

Бір күні олар барлық алапаның ізденістеріне бір бағыттажөнелді және аяқасты слона байқады. оба жас жолбарысбез тоқтат- на слона деген атылды, ал шакал арақорқынышта кейін бұрды, жүгір- ағызды және қарамастан,дейін әлдеқандай ағаштың жүгіріп жетіп, ас оның астындатығылыпты. Жолбарыстар, көріп, не ол көке қашады, өзіүркінге деген айналды.

Әлтаман олар дос доспен кездесті, бір үй келді жәнеаналар туралы осы приключении әңгімелеу стали.

Тогда ана: - ғой осы ұл айтты - шакала детеныш, қайданоған бол- ер және противоборствовать.

ответ:Бір орманда жолбарыс және жолбарыс екі детенышамитұрды. Бір күні аштықпен, итеретін жолбарыс ша орманғаадақтауға ара ізденістер алапаның жөнелді. Шық- олай,не тым ол ынталы бейнеттенді және көп тырысты, біраққыр құсымды таппады және мәжбүр бұр- үй болды. Кенетол көрді, не жолда жатады және асықтай ұлыйды, тағыкөр соқыр, шакаленок, небәрі нескольких күннің от руға.тогда жолбарыс өзінде ара жанда қуантты, шакаленкаұстап алды, оны к өзінің самке апарды және оған айт-: -мен - стал самец, егер және несколько күн емес әнайтпаймыз, сол мекендей ал- смогу, қарамастан жәнеештеме мен мен емес болып жат-. Ал сен - самка. Сенбүгін попостишься, сол кешқұрым кетесің. Сол себептенмен осы детеныша әкелдім. Сен оны және өзінің бала-шағасының напои сүтімен жейсің.

Жолбарыс: көнбеді - маған сол подобает, өйткені басменің өзімен жас детеныши болады. Как ғой мен осы жеуболамын, ал кейін қандыр- олар.

Және міне, тым өзі сен және самец қатты жүрекпен, бірақжәне ана детеныша жеу білмейсің, ал мен, мейірімшілсамка, как мен оның съем? Қойсаң, сол мен осы жетімдіолай ғой, сияқты және біздің детенышей вспою.

Тигр: - мақұл айтты.

олай, жолбарыс шакаленка бір мен өзінің детенышамиасыралды.

Аздан кейін барлық үшеулер ересектенді; жолбарыстаршакала өзінің ажаның ағасының есептеді, қарамастанжәне барлық олар, сияқты ағалы-інілілер, бір ойнады.

Бір күні олар барлық алапаның ізденістеріне бір бағыттажөнелді және аяқасты слона байқады. оба жас жолбарысбез тоқтат- на слона деген атылды, ал шакал арақорқынышта кейін бұрды, жүгір- ағызды және қарамастан,дейін әлдеқандай ағаштың жүгіріп жетіп, ас оның астындатығылыпты. Жолбарыстар, көріп, не ол көке қашады, өзіүркінге деген айналды.

Әлтаман олар дос доспен кездесті, бір үй келді жәнеаналар туралы осы приключении әңгімелеу стали.

Тогда ана: - ғой осы ұл айтты - шакала детеныш, қайданоған бол- ер және противоборствовать.