ЛЕКСИКАЛЫҚ-ГРАММАТИКАЛЫҚ минимум войынша ҚАЗАҚША-ОРЫСША СӨЗДІКОтан отбасынан басталадыМ.Әуезов «Абай жолы» романы, Кайтканда» тарауы (үзінді)аrайын - родственник, роднаотбасылы семейныйөзімшіл - эгоистал - а, ноасығу торопиться, спешитьөнеге - пример, поучениеаякталу - заканчиватьсяпікірлесу - обмениватьсябасталу - начинатьсяМнениямибереке - благодать, достатоксезімтал - чувствительныйбір-бірімен - друг с другомтәрбиелеу - воспитыватьеркелеу ласкатьсятуыс - родии, родственникескеру - учитыватьтүсу - 1) спускаться; 2) слезать;жасырыну - скрываться, 3) поступатьпрятатьсятүсіну - понимать, вникатьжауапкершілік - ответственность тілеу - желать, проситьқайту - возвращатьсяүйлену - женитьсякатал - строгийүйрету обучать, научитьқолдау - поддерживатьхабарласу - связатьсяНағашы - родственник по линиишағын - небольшойМатеришәкірт - ученик, воспитанникНАМО честьшыдау - терпеть, выдержать можете составить мне нужно словочитание мне надо сдать до 18:00​

ответ:1)Сын есім-заттың сапасын түрін,түсін білдіреді.Сұрағы:қандай?қай?

Оның екі шырайы бар:салыстырмалы,күшейтпелі.

Объяснение:2)Заттың түр - түсін, сын - сапасын тікелей анықтайтын сын есімді сапалық сын есім дейміз. Мысалы: жақсы сөз, жуан ағаш, суық жел, жүйрік ат т. б

Ал заттың сын - сипатын, әртүрлі белгісін басқа сөз табының қатысы арқылы білдіретін сын есімді қатыстық сын есім дейміз. Мысалы: Ақылды бала, көршілес уй, сәулетті ғимарат, айнадай таза т. б

3)Септеулік шылаулар белгілі бір септік жалғаулы сөздерді меңгеріп, оларға бағыттық, мақсаттық, мезгілдік, үдету, ұқсату, қайталау т.б. грамматикалық мағыналар үстеп тұрады. Мысалы: Ол қалага оқу ушін келді. Ауылға қарай аяңдады.

4)Заттың түр - түсін, сын - сапасын тікелей анықтайтын сын есімді сапалық сын есім дейміз. Мысалы: жақсы сөз, жуан ағаш, суық жел, жүйрік ат т. б

Ал заттың сын - сипатын, әртүрлі белгісін басқа сөз табының қатысы арқылы білдіретін сын есімді қатыстық сын есім дейміз. Мысалы: Ақылды бала, көршілес уй, сәулетті ғимарат, айнадай таза т. б

5)Сан есім - заттың санын, мөлшерін, ретін, шамасын білдіретін сөз табы. Сан есім жеке айтылғанда абстракт сандық ұғымдардың атауы болатындықтан, нақты мағыналары басқа сөздермен қарым-қатынасқа түсу кезінде, оларды сан жағынан анықтау барысында айқындалады.

6)

Дара сандар

Өңдеу

Дара сандардың атаулары аса көп емес нөл- (0)бір-(1), екі-(2), үш-(3), төрт-(4), бес-(5), алты-(6), жеті-(7), сегіз-(8), тоғыз-(9), он-(10), жиырма-(20), отыз-(30), қырық-(40), елу-(50), алпыс-(60), жетпіс-(70), сексен-(80), тоқсан-(90), жүз-(100), мың-(1000), миллион, миллиард, триллион, квадриллион, секстиллион, септиллион, октиллион, нониллион, дециллион, андилион, дубдецилион, гредециллион, кваргтордециллион, квиндециллион, сеацдециллион, сендендециллион, октодециллион, новемдециллион, вигинтилион

Күрделі сандар

Өңдеу

Күрделі сан есімдер жоғарыда аталатын дара сан атауларының әр алуан жолмен тіркестіріле қолданылуы және қосарлана айтылуы арқылы жасалынады. Демек, күрделі сан есімдер іштей, біріншіден, негізгі атауларының (он сегіз, мың тоғыз жүз алпыс бес т. б.), екіншіден , негізгі сан атауларының қосарланып айтылуы арқылы жасалған күрделі сандар (бір-екі, үш-төрт, бес-алты т. б.) болып екі салаға бөлінеді.

Дара және күрделі зат есімдер

Дара зат есім

Зат есімдер құрамы жағынан дара және күрделі зат есім болып екіге бөлінеді.

Негізгі түбірден жасалған зат есімдерді дара зат есім дейміз. Мысалы: бала, оқушы, кітап.

Күрделі зат есімдерге кемінде екі немесе онан да астам түбір морфемадан құралған зат есімдер жатады. Мысалы: белбеу, АҚШ, ата – ана, күн тәртібі.

Ондай зат есімдер қазіргі қазақ тілінде төрт түрлі:

5. Біріккен зат есімдер,

6. Қосарланған зат есімдер,

7. Тіркес (құрама) зат есімдер,

8. Қысқарған зақ есімдер.

Біріккен зат есімдер.

Біріккен зат есімдерге кемінде екі түбір морфемадан бірігу арқылы жасалған зат есімдер жатады.

Мысалы: бәйтерек, бәйшешек, белбеу, көкпар, қайнаға, қолбасы, қолқанат т. б.

Қосарланған зат есімдер.

қосарланған зат есімдерге екі түбір морфемадан қосарланып жасалған зат есімдер жатады.

Мысалы: абысын-ажын, ақыл-айла, ас-су, ата-ана, бала-шаға, әл-қуат, ел-жұрт, жігіт-желең, жауын-шашын, ой-пікір, ой-қыр, отын-су, тері-терсек, ұрыс-керіс, шай-су т. б.

Тіркес зат есімдер.

Тіркес (құрама) зат есімдерге кемінде екі я онан астам түбір сөздерден әр қилы жолмен тіркесу арқылы жасалған зат есімдер жатады.

Мысалы: ауыл шаруашылығы, балалар бақшасы, кәсіп одағы, күн тәртібі, қоғамдық еңбек, сары май т. б.

Қысқарған зат есімдер

Қысқарған зат есімдерге бірнеше сөзден құралып қысқарған зат есімдер жатады.  

Мысалы: ҚР, БҰҰ, ҚазМҰУ, пединститут, см, мм, га, Кб, Мб т. б.