Қазақстанның қорықта ыр мен табиғи байлықтарды" тақырыпқа шағын ойтолғау жазып беріндерші​

Қозы көрпеш - Баян сұлу кесенесі.

Қозы көрпеш – Баян сұлу мазары – 10 – 11 ғасырларда тұрғызылған сәулет өнері ескерткіші.

Шығыс Қазақстан облысы Аягөз ауданы Таңсық ауылына таяу, Аягөз өзенінің оң жағалауында орналасқан.

Мазар туралы алғаш жазған академик И.П. Фальк (1771). 19 ғасырдың 30-жылдары В.Федоров, 40-жылдары А.И. Шренк, Ш.Уәлиханов (1856), Н.А. Абрамов (1858), М.Путинцев (1863), Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясы (жетек. Ә.Марғұлан) зерттеген (1952).

Мазар табаны төрт бұрышты таған түрінде (сырт жағынан аудаы 7,107,10 метр, ішкі жағынан 3,383,38 метр), жоғары қарай сүйірленіп, күмбезделіп өрілген, биіктігі 11,65 метр Еденінен күмбезіне дейінгі биіктігі 4,35 метр Қабырғасы гранит қалақ тастан сабан аралас балшықпен қаланған, қалыңдығы 1,86 метр Кірер есігі шығысқа қаратылған. Қозы көрпеш – Баян сұлу мазарының жанында төрт тас мүсін болған. Олардың нобайын 1771 жылы Г.Волошин, 1856 жылы Ш.Уәлиханов қағаз бетіне түсірген. Тас мүсіндерде үш әйел мен бір ер адам бейнеленген. Халық арасындағы аңыз бойынша, үш әйелдің бірі – Баян сұлу, екіншісі – сіңлісі Айғыз, үшіншісі – апасы Айтаңсық; ер адам – Қозы болса керек.

Қазір бұл тас мүсіндер жоғалып кеткен. А.Н. Белослюдовтың мәліметіне қарағанда, екі тас мүсін Германияға әкетілген. Ел ішіндегі аңыз-әңгімеде Қозы көрпеш – Баян сұлу мазарын және оның жанындағы тас мүсіндерді Сарыбайдың інісі Тайлақ би жасатқан деп айтылады.

Бұрынғы заманда мыс өндіру қиынға соққан. Себебі олар оны өз қолдарымен балқытып жасаған. Ал қазіргі уақытта арнайы құралдар бар. Қазір мысты және басқа металдарда завоттарда өндіреді . Ал ерте заманда ондай мүмкіндік болған жоқ . Ал қазір бәрі жеңілдетілген.

Жәнеде бұрын арнайы қалып болмаған , ал қазіргі уақытта арнайы қалыпқа салып істейді . Бірақ мыс өндіру қауіпті жұмыс . Себебі ол жерде лаулаған оттар көп , одан күйіп қалу қауіпі бар. Сол үшінде бұл жұмыс сабырлық пен шыдамдылықты талап етеді.