3. тапсырма Ресей империясы үкіметі 1868-1867жылдары Қазақстан аумағында(1) жүргізді . 1867жылы 11шілдеде ІІ Александр патша (2) заң жобасына, 1868 жылы 21 қазанда (3) қол қойды. Реформа бойынша қазақ даласы (4) үш генерал -губернаторлыққа бірікті. Қазақстандағы отарлаушы әкімшіліктің жоғары өкілі (5)болды.

Қазақтың ақыны, ағартушы-демократы Сұлтанмахмұт Торайғыров (1893–1920) - 28 қазанда Көкшетау облысы, Қызылту ауданында туған. 3 жасында шешесі қайтыс болып, 6 жасына дейін әжесінің тәрбиесінде болған. Кейін әкесі екі ұлымен Баянауылға көшіп, Торайғыр кентіне таяу жерге қоныстанған. Торайғыров алғаш әкесінен ескіше хат танып, 13 жасынан Мұқан, Әбдірахман, Тортай деген молдалардан дәріс алды. Өлеңге үйір, шығыстық сюжеттер негізінде жырлар туындатқан Мұқан молда тәлімінің Торайғыровтың ақын ретінде қалыптасуына игі әсері болғанымен, 1908 жылы баянауылдық Әбдірахман молданың қаталдығы, өлең шығарғаны үшін жас қаламгерді жазалауы оның дін мен молдалар жайлы теріс көзқарасының қалыптасуына негіз болған.

1911 жылы жаңаша оқыған Нұралы ұстазының көмегімен қазақ, татар тілдеріндегі әдеби кітаптармен, газет-журналдармен танысады.

1912 жылы Троицкідегі Ахун Рахманқұли медресесіне түседі, бірақ мұнда бір жылдай оқыған ол өкпе ауруының зардабынан оқудан шығып қалады. Торайғыров енді медреседе оқуды қойып, орысша оқу іздейді, қала маңындағы елде жаз бойы бала оқытады. Осы кезден ақыңдыққа ден қойып, «Оқып жүрген жастарға», «Тәліптерге» («Шәкірттерге»), «Ендігі беталыс», «Оқудағы мақсат не?», «Анау-мынау», «Мағынасыз мешіт», «Жарлау», «Досыма хат», «Шығамын тірі болсам адам болып», «Түсімде», «Жазғы қайғы», «Қымыз», «Кешегі түс пен бүгінгі іс», т.б. өлеңдерін, «Зарландым» атты ұзақ очеркін жазды. Осы тұста «Қамар сұлу» романын жазуды бастады.

1913 жылдың күзінде Троицкіге қайтқан Торайғыров «Айқап» журналына жауапты хатшы болып жұмысқа орналасып, «Өлең һәм айтушылар», «Ауырмай есімнен жаңылғаным», «Қазақ тіліндегі өлең кітаптары жайынан», «Қазақ ішіңде оқу, оқыту жолы қалай?», т.б. әңгіме, мақалаларын осы журналда жариялайды. Журналда аз ғана уақыт қызмет еткен ақын 1914 жылы жазда туған елі Баянауылға оралады.

Сөздердің мағынасы:

1.

Түс- әлде бір заттың түсі , бояуы.

Түс- ұйықтағанда көретін құбылыс.

2.

Өкпе - ағзаның дем алу мүшесі .

Өкпе - өкпелеу реніш, ренжу , наз.

3.

Ат - салт мінуге, жегуге, басы үйретілген жылқы.

Ат - есім, адамның т.б.

Ат - іс қимыл; ат сөзі бұйрық райдың 2 жақта.

4.

Бас- адамның дене мүшесі.

Бас- іс қимыл; бас сөзі бұйрық райдың 2 жақта.

Бас- бір жердің үлкені.

Cөйлемдер:

1. Түс

1/1. Мен түске таман кітапханаға барамын.

1/2. Мен түсімде анамды көрдім.

2/1.Өкпе

Кеше әкеммен өкпемді тексертуге бардық.

2/2. Айжан кұрбысына өкпелеп қалды.

3. Ат

3/1. Менің атым Мерей.

3/2. Мерейдің інісі аттың суретін салғанды жақсы көреді.

4. Бас

4/1. Әжемнің басы қатты ауырды.

4/2. Мен жеңгемнің балаларына бас-көз болып отырдым.

4/3. Мұғалім компьютердің тетігін басуды сұрады.