Қазанның он төрті Сынып жұмысыҚасқыр мен тиін5-тапсырма. 58-бет. Мәтінді оқыңдар.3-4 сөйлем Орманда көңілді тиін өмір сүреді. Тиін бұтақтан бұтаққа секіреді. Бір кезде тиін ұйықтап жатқан қасқырдың арқасына құлайды. Қасқыр ашуланып, оны жегісі келеді. Тиін қасқырға жалынады:-Мені жеме, жіберші! Дос болайық, - дейді.Қасқыр:-Жарайды, жіберейін. Бірақ сен маған айтшы: сендер, тиіндер неге әрқашан көңілдісіңдер? Әрқашан секіресіңдер, ойнайсыңдар. Мен әрқашан ашуланамын.Сонда тиін:-Мен сенен қорқамын. Мені жіберші. Мен саған сонда айтамын. Қасқыр тиінді жібереді. Тиін ағаштың басына шықты. Тиін бұтақтан-бұтаққа қайта секірді. Сосын тиін жауап айтты:-Қасқыр, сен залымсың. Сен барлық аңдарды қорқытасың. Сенен брлық аңдар қорқады. Ешкіммен сөйлеспейсің. Сені ешкім жақсы көрмейді.Сондықтан әрқашан ашуланасың.Біз, тиіндер, көңілдіміз. Біз залым емеспіз. Біз ешкімді қорқытпаймыз. Ешкімге жамандық жасамаймыз., біз- мейірімдіміз.Қасқыр:-Мен енді ешкімді қорқытпаймын.Тиін, саған сөз беремін! Залым болмаймын. Мейірімді боламын, - дедеі.Сол күннен бастап қасқыр мейірімді болуға тырысып жүр. Қасқыр тиіннен ақыл сұрайды. Тиін қасқырға ақыл айтады. Дос болсаң, адал, мейірімді бол! Сен қандай доссың?тапсырма: Дос болсаң, адал, мейірімді бол! Сен қандай доссың? деген автор сөзімен аяқталған ертегіні оқушылар диалог арқылы жалғастырады.1.Сенің досың кім?2.Сендер қандай доссыңдар?3.Дос қандай болу керек?8-тапсырма. Кестедегі ақпараттың мәтінге сәйкестігін тексер. ​

Менің досым ол анам,ен жакын адамдарым.

Біз оте жакс доспыз,бір-бірімізге коп комектесемз.

Дос адал,кайырымды,комекшіл болуы керек

Арал тағдыры.

Менің ойымша, Бүгінгі таңда Арал теңізінің көзден ғайып болып бара жатқан мәселесі ешкімді де бейжай қалдырмайтыны анық. Бір кездері ұзыннан-ұзақ созылып жатқан теңіздің арнасы мақта өсіруге қажетті химикаттарға толы тұзды алқапқа айналған.

Мен оны былай түсінемін: Арал өңірінде туындап отырған казіргі экологиялык апаттар нышаны жыл өткен сайын теңіз суын тарылтуда. Оның фаунасы мен флорасы жойылып бітуге жақын. Топырақтың тұздануы өте жылдам жүруде.

Оны мына деректермен, мысалдармен дәлелдей аламын: Арал теңізінде балық өсіру шаруашылығы тоқталып, соңғы 1-2 жылда ғана қайта қолға алынды. Ондағы тұрғындардың әлеуметтік жағдайы төмендеп кетті. Теңіз түбінен көтерілген улы тұздың мөлшері жылына 13-20 млн. т деп есептеледі.

Осыған байланысты мен мынадай қорытынды шешімге келдім: Арал мәселесі соңғы 10 шақты жылда географ және эколог ғалымдар арасында жиі-жиі пікірталастар туғызуда. Арал мәселесі туралы халықаралық конференциялар ұйымдастырылды. Сол ғылыми жұмыстар бойынша Арал теңізінің мәселесін қолға алып, үкімет біршама шаралар ұйымдастырып, мәселені тұрақтандыру керек деп ойлаймын. Себебі Аралдың біржола жойылып кетуі Орта Азия мен Қазакстанды ғана емес көптеген Шығыс елдеріннің тыныс-тіршілігіне өзгерістер әкелмек.

Qazagstan Ұлттық телеарнасының директоры Еркін Мұхаметжанов мырза және телеарна ұжымы!

Сіздерді 60жылдық төл мерекелеріңізбен құттықтаймын.Сонау 1958жылдан бері халыққа еткен еңбектеріңіз орасан зор.Тек Қазақстан емес Қытай,Өзбекстан,Моңғолия,Ресей,Қырғызстан аумағына таратылатын хабарларыңызға қазақ халқы дән риза.Үнемі елден алғыс алып жүріңіздер.Телеарна ұжымына шығармалық табыс тілеймін.Телеарналарыңыздың ғұмыры ұзағырақ болсын,жазарларыңыз мол болсын.Жақсы,жағымды хабарларыңыз көп болсын.Сіздерді мерекелеріңізбен құттықтаушы: Қазақ баласы.