Ақтамберді жыраудың туған жері және оның өз заманында қандай адам болғаны туралы не білетініңізді жазыңыз. Жырау неліктен толғау жанрын жиі қолданған? Оларды не себепті идеолог деп атаған? Оның өмірінің соңғы кезінде жазылған толғауы қалай аталады? Ақтамберді жыраудың толғауларының тақырыбы не?

Ақтамберді Сарыұлы (1675, қазіргі Оңтүстік Қазақстан, Қаратау, — 1768 — қазіргі Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданы Жүрекжота мекені)[1] — жырау, қолбасы, қазақтың көне жыраулық мектебінің белді өкілі, дипломат. Найман тайпасының қаракерей руының сыбан тармағынан[2].



Ақтамберді жырау

“Он екіде аттанып, қылыш ілдім білекке” дегеніне қарағанда күреске ерте араласқан жауынгер жырау санатына жатады. Тұрмыстың қыр-сырын, отбасы, елдік, ерлік, жер мәселелерін жырларында жақсы бейнелейді. Қысқа нақыл, шешен сөздердің шебері. 1742 жылы Орта жүз ру басшыларының Орынборда ант беру жиналысына өкіл болды. 1738 — 1752 жылдары қазақ-қалмақтың қанды қақтығыстарының барлығына дерлік қатысқан. “Ақтабан шұбырынды” оқиғасының зұлмат қан кешуін бастан өткерген. Ес білгеннен бастап 70 жыл бойы ат үстінен түспей, елі мен жерін қорғаған қас батыр, айтулы шешен, қабырғалы би, атақты жырау. Қазақ жауынгерлерінің азаттық, құлдық жөніндегі түсініктері, көшпелі халықтың тыныс-тіршілігі, болашаққа деген сенімі, адалдық-жауыздық, қиянат, әділетсіздік хақындағы таным-түсініктері Ақтамберді талғамынан өтіп жыр-толғауға айналған.[3]

Қазақстанның табиғаты ең алуан. оның аумақты просторах тау, төбелер және тегістіктер пейілді. ең биік шыңмен хан-тентри пик - биіктік м 6995 болып табылады. өзінің аласа нүктесімен - каракия шұқыры, 132 метр дүниежүзілік мұхиттың деңгейінің аласасы. ең терең жер каспийском теңізде 600 метр жетеді. горы республиканың аумағының он бөлігін қарызға алады. тянь-шаня баурайларының, алатау заилийского хвойными қармақбаулармен жабулы. осы таудың шатқалдарында тағы яблоневые заросли және жаңғақ-жемістің бұталары өседі

Улытау - один из древнейших горных массивов сарыарки. протянут с севера на юг на 200 км. самая высокая точка пик акмешит - 1133 м. горный массив улытау. фотографии обьектов казахстана величие этих гор заключено в значимости событий национальной , происходивших здесь и связанных с объединением казахских родов. улытау был излюбленным местом ханов кочевых племен. здесь образовал свою ставку старший сын чингизхана - жошы хан, отсюда начинал свой поход на восток батый. здесь находится мавзолей жошы хана, мазары кутлук-те-мира, болган-ана, келин-там. здесь воздвигнут мавзолей над могилой алаша хана, одного из основателей тюркских племен. горный массив улытау. фотографии обьектов казахстана навечно остались в горах улытау хан золотой орды тохтамыш, великий полководец, эмир золотой орды едыге, имя которого упоминается в эпосах народов алтая, урала, северного кавказа, крыма, узбекистана. на каменной плите, на горе ал-тыншокы оставил память о своем пребывании в улытау весной1391г. великий тамерлан. памятники, которые хранит в себе улытау, восходят к эпохе палеолита и неолита. археологами обнаружены многочисленные стоянки первобытных людей, их орудия труда. на берегу реки каракенгир найдена одна из крупнейших в казахстане мастерская эпохи палеолита. на всех речных долинах обнаружены памятники эпохи бронзы - поселения, некрополи, царские захоронения бегазы-дандыбаевской культуры. до сих пор не разгадана тайна так называемых "курганов с усами". одни считают, что это надгробные сооружения, другие, что это древняя обсерватория, кто-то - ритуальный комплекс. горный массив улытау. фотографии обьектов казахстана в равнинных частях обнаружены курганы эпохи гуннов, следы культур древних тюрков, огузо-кипчаков. раскопки археологов дали нам знание о том, что еще три тысячи лет назад местные племена занимались горно-металлургической деятельностью и экспортировали в иран, индию, грецию, как об этом упоминает "отец " геродот, медь, олово, серебро и золото. улытау называют "страной озер и родников". о целебных свойствах горной родниковой воды улытау знали далеко за пределами этого края. европейские и послы, направляясь в главную ставку монголов каракорум, специально останавливались, чтобы полечиться на улытауской родниковой воде.