Қазақстанның ұлттық киіз үйіне саяхат жасап, кері байланыс жаз.​

Киіз үй – тарихымыздағы ең алғашқы сәулеттік құрылыс. Көшіп қонуға ыңғайлы, жер сілкінісіне төтеп беретін ең қолайлы жәдігер. Кереге, шаңырақ, уық, сырқырлауық – киіз үйдің негізгі бөлшектері. Соның ішінде — Кереге киіз үйдің негізгі қаңқасы болып есептеледі. Ол — талдан, жіңішке қайыңнан жасалады. Кереге санына қарай киіз үй 4,6,8,12 қанат етіп тұрғызылады. Ал, Хан ордасының кереге саны 30-ға дейін жетеді. Ал шаңырақ болса – киіз үйдің еңсесін құрап, тұтастырып тұратын күмбез. Қазақы нанымда шаңырақты ешуақытта төңкеріп қоюға болмайды. Тіпті шаңырақ көтеріліп жатқанда ешкімнің сөйлеуіне болмайды екен. Ал, уық кереге мен шыңырақты жалғап тұрады. Сықырлауық болса кереге шеңберін тұйықтап, киіз үйге кіріп – шығатын есік қызметін атқарады. Ағашы толығымен құрылып болған соң — киізі жабылады. Сөйтіп, дайын үйге еңкейіп кіреді қазақ баласы. Киіз үйді әдетте 3-4 адам 1 сағаттың ішінде құра алады. Қазақтар көшіп-қонып жүргенде, киіз үйді өздерімен алып жүргенге ыңғайлы еді. Оны бір түйе-ақ алып жүре алатын. Жазда салқын ұстап, қыста суықты жібермейді, табиғаттың барлық жағдайларына қолайлы.

Объяснение:

Қазақтың ұлттық әшекей-бұйымдары сән үшін тағылып қоймай, қорғаныс қызметін де атқарған. Сол себепті қазақ қыздарының әшекейлерін жасау үшін тазарту қасиеті бар күміс пайдаланылған. Ерте заманда әшекейді жаңа туған нәресте шағынан бастап таққан. Бұл тіл-көзден сақтайды деген ырымның бір түрі. Олар қызыл таспен әшекейленген күмістен жасалып, жаңа туған нәрестенің тақиясына немесе аяқ-қолдарына тағылған. Халық қызыл түсті тас бақыт пен шаттық әкеледі деп сенгедіктен, көптеген әшекейлерде осы тастың түрі кездеседі. Көз тиюден сақтану үшін 2-3 жасқа толғанда қыз балалардың құлағына осы меруерт тастардан жасалған сырға салған. Және қолдарына шақшақ құс бейнеленген білезіктер таққан. Кейіннен жасы ұлғая келе қыздар асыл тастармен көмкерілген салбырап тұратын сырғаларға ауысқан.

Мекенден айрылганча, өмүрдөн айрыл  (чем лишиться отечества, лишись жизни).

Мекендин бактысы өмүрдөн кымбат (счастье отечества  дороже жизни). 

Мекендин кадыры башка жерден билинет (значение отечества познается на чужбине). 

Өз үй-өлөң төшөк, өз эл-өмүрлүк жөлөк (свой дом – мягкая перина, свой народ – опора жизни). 

Мекенсиз адам-үнсүз булбул (человек без отечества, что соловей без голоса). 

Жерин сүйбөс эл болбойт, элин сүйбөс эр болбойт (не бывает народа, не чтящего свою землю, не бывает джигита, не чтящего свой народ).