Қыран, қыран бүркіт. Түсіндірме сөздікте «қыран» сөзінің мағынасы — бүркіт, қаршыға, қырғи, ителгі сияқты алғыр құстардың жалпы атауы деп баяндайды. Әрине, бұл мағына аталған құстардың қасиетіне қарай кейін пайда болса керек. Кейбір түркі тілдерінде, атап айтқанда, қырғыздарда қыран — епті, алғыр сияқты мағыналарда қолданылады. Және бұл тілде тек жыртқыш құс қана емес, аңға салатын иттерге де (тазыға) айтыла береді. Шамалауымызша, сөздің алғашқы тұлғасы «қыр» болып, мағынасы — жою, құрту етістіктерімен синонимдес болуы ғажап емес. Құс атауы — «қырғи» да осы түбірден туындаған деуге болады. Бұл деректер бойынша, «қыран бүркіт» тіркесі «епті, алғыр бүркіт» түсінігімен деңгейлес келеді. «...жаз — қаршыға, қыс — бүркіт дегендей босағасынан бір қыраны арылмайтын еді» (С. Мұқанов, Аққан жұлдыз.).[1]
Поделитесь своими знаниями, ответьте на вопрос:
Тапсырманың шарты: Мәтінді оқып тірек сөздерді теріп жазу, сан есім , сын есім сөздерді және табиғи апаттарды анықтау. (Работа с текстом.Условие задачи:Чтение текста, подбор опорных слов, определение числительных, прилагательных и стихийных бедствий.)/тірек сөздер: (опорные слова) қоршаған орта, өндіріс ошақтары, дауылдар, құрғақшылық, әлем климаты; климаттың өзгеруі, ормандардың оталуы, Амазонка талдары, құрғақшылық, өзендердің кебуі, үлкен апат, Атлант мұхитының температурасы; жауын, құнарлы қабаты, дауыл, Еуропа, құбылыс, поляк ғалымдары, ауа айналымы, солтүстік теңіздер;Сын есімдер: (прилагательные) қатты, күшті, өндіріс, жаһандық.Табиғи апат- дауыл, құрғақшылық/Сан есім: (числительное)2005 жылы, 60жылдағы, 30 пайыз; 2003 жылы, 200 жылда, 2040, бір, екі есе;Табиғи апат (стихийное бедствие)- ормандардың оталуы/ дауыл, құрғақшылық.Тест тапсырмасы:5-тапсырма.Тест : (дұрыс жауабын таңда) (выбери правильный ответ)Тест жауабы:(Тестовый ответ:)1-а2-а3-а4-а5-а6-а7-а8-аОқушы тапсырмасы::«Табиғи апат» түрлеріне әңгіме құрастыру: (Составьте рассказ на тему» стихийное бедствие":)1.дауыл;( ураган;)2. ормандардың оталуы; (вырубка лесов)3.құрғақшылық (засуха) нужно быстрее )
Менің сүйікті қалам
Алматы - менің сүйікті қалам. Не себепті деп сұрасаңыз, Алматы - Алатау бөктерінде орналасқан ғажайып, әсем қала. Алматыда ауаның өзі ерекше таза болып көрінеді. Оның көркіне көз тоймайды. Тамаша табиғаты аспанмен таласқан заңғар тауларымен, сарқырап аққан өзен-суларымен, көк майса, жасыл желегімен, апорт алмасымен ерекше. Ал жылдан жылға саны артып жатқан зәулім ғимараттардың құрылысы мен көркін сөзбен айтып жеткізу мүмкін емес.
Алматының басты көрікті орындары - Медеу мұзайдыны, Шымбұлақ курорты, Көктөбе. Халық демалу үшін жиі баратын Көктөбеден Алматы алақандағыдай көрінеді. Ол жерден қаланың ғаламат көрінісін, ерекше сәулетін тамашалай аласыз.
Сонымен қатар, Алматыда Тұңғыш Президент саябағы, орталық цирк, Горький саябағы, орталық мұражай, Әуезов атындағы театр, Абай атындағы опера және балет театры сынды мәдениет орындары - халық көп баратын орындар бар.
Алматы Қазақстанның мәдени астанасы болып есептеледі.