2. Мәтінді мұқият оқып, жоспар құрыңдар. Шоқан Уәлихановқазақтың тұңғыш саяхатшысыУәлиханов Шоқан Шыңғысұлы – қазақтың ұлы ғалымы. Шын аты — Мүхам-медханафия, бала күнінде әжесі мен анасының «Шоқаным» деп еркелетіп аil-туымен «Шоқан» аталып кеткен. Туған жері - қазіргі Қостанай облысындағыҚұсмұрын көлінің жағасы.Шоқан ауыл мектебінде оқып, араб, шағатай тілдерін меңгереді. Бұданкейін әкесі оны сол кездегі ең таңдаулы оқу орныОмбы кадет корпусынаоқуға береді. Зерек те зерделі Шоқан «екі-үш жылдан кейін-ақ өз қатарларынғана емес, екі жас үлкендерді де басып озады» (Г.Н.Потанин Шоқан осындабелгілі шығыстанушы ғалым И.Н.Березиннің тапсырмасы бойынша Тоқтамысханның «Жарлығына» талдау жасайды. Бұл – оның алғашқы ғылыми еңбегіеді. Жастығына қарамай, оның білімдарлығын орыс ғалымдары да жоғарыбағалап, мойындай бастаған болатын.Кадет корпусын бітіргеннен кейін Шоқан Батыс Сібір генерал-губерна-торының кеңсесінде қалдырылады. Ол 1855 жылы Ұлы жүзді Қоқан ханды-ғының ықпалынан шығарып, Ресейге қосу үшін ұйымдастырылған экспе-дицияға қатысып, Семей, Аягөз, Қапал арқылы Іле Алатауына дейін келеді.Жоңғар қақпасына, Алакөл, Тарбағатайға саяхат жасайды. Осы сапарындақазақ, қырғыз ауыз әдебиеті, тарихы мен этнографиясынан материалжинайды. Бұл еңбегін жоғары бағалаған генерал Г.Х.Гасфорт оны награ-даға ұсынады, әскери лауазымы бір сатыға жоғарылап, «поручик» атағыналады.1855 жылы Шоқан Орталық Қазақстанды, Жетісу мен Тарбағатайды ара-лайды. Қазақ халқының тарихы мен әдет-ғұрпы, діни ұғымдары жайындаматериал жинап қайтады. «Тәңірі», «Қазақтардағы шамандықтың қалдығы»деген еңбектерін жазады«Егемен Қазақстан» газетінен)​