«Құралайдың салқыны» (бақылау диктанты) Мамыражай жайнаған мамыр айы болатын, Күннің көзін табан астында бұлт шала бастады. Көпұзамай күн күркіреп, найзағай ойнады. Бұл«Құралайдың салқыны» еді. Осы ұғымның тереңсыры бар екен. Киіктер жаңадан төлдеген кезделақтары ұйықтап қалатын көрінеді. Енді соллақтарды шошытып оятатын, өз аяқтарымен тұрып, жедел тіршілікке ілесіп кетуі үшін Алла - Тағалаүркітетіндей табиғат құбылысын болдырған.Мұндай құбылыс, әрине лезде тоқтамайды. Олкемінде бір аптаға дейін созылатын көрінеді.Табиғатта әлі де жұмбақ, әлі де құпия қаншамасыр жатыр? (76 сөз)Тапсырма:1. Құралай сөзіне фонетикалық талдау жаса.2. Шылаулардың астын сыз.3. Барыс септігінде тұрған зат есімдерді теріпжаз​

Бiздiң елiмiздегi ормандар жүйесi негiзiнен, солтүстiк және шығыс аймақтарында шоғырланған орманның бiрнеше типтерi бар. Олар - сексеуiл, қарағай, шырша, самырсын, қайың ормандары, тоғайлар мен бұталар. Орман қоры жер шары бойынша жылдан жылға азая түсуде. Құрлықтың 62 млн. текше километр жерiн өсiмдiктер мен орман алып 1жатыр. Республикада ормандар аз және олардың жағдайы мәз емес. Оның негiзгi себептерi – адам факторы, өрт, ауа райының өзгеруi мен айнала қоршаған ортаның ластануы. Орманды қорғау бiздiң мiндетiмiз.
Орманның адам мен биосфера үшiн маңызы зор. Орман топырақтағы ылғалды сақтай отырып, су балансын тұрақтандырады. Ылғалды жер өсiмдiк жамылғысы мен жан-жануарлардың көбейе түсуiне ықпал етедi. Орманды алқаптардағы жер асты сулары өзен мен көлдердi қоректендiредi. Орман аң мен құстың мекенi, дәрi дәрмектiң өсiмдiктер мен жемiс-жидектердiң панасы әр қолайлы тiршiлiк ортасы болып табылады.