Дайте правила на казахском языке на тему сын есім и синоним, ну если ненайд(те то достаточно правил на тему сын есім можно из интернета да хоть откуда

 

заттың түрін, түсін, сапасын, белгісін білдіретін сөз  табын сын есім дейміз. мысалы:   қызық  (кітап),  өнерлі    жақсы  (хабар),  бойшаң 

сын есім  қандай?   қай?   деген сұрактарға жауап  беріп, сөйлемде анықтауыш болады. мысалы:   қызық кітап оқыдым.

 

заттың түрін, түсін, сапасын, белгісін білдіретін сөз  табын сын есім дейміз. мысалы:   қызық  (кітап),  өнерлі    жақсы  (хабар),  бойшаң 

сын есім  қандай?   қай?   деген сұрактарға жауап  беріп, сөйлемде анықтауыш болады. мысалы:   қызық кітап оқыдым.

сын есім етістіктің алдынан тіркесіп, пысықтауыш  болады. мысалы:   ол жақсы оқып, жақсы жүреді.

сын есім сөйлемнің баяндауышы да болады.  мен үлкенмін, сен кішісің.

тұлғасына қарай сын есім негізгі және туынды болып бөлінеді.

негізгі сын есім:   қызыл, кәрі, жұмыр, сары, күрең, нашар, сұр, үлкен.

туынды сын есім:   ұялшақ, үлгілі, әсемпаз, өнерлі,  күзгі, таулы.

туынды сын есім сын есім тудырушы жұрнақтар арқылы жасалады.

 

сапа сыны мен қатыстық сын

шырай арқылы түрлене алатын сын есімнің түрін  сапа сын  дейміз. мысалы:   жақсырақ, көңілдірек, өте көңілді, жап-жасыл, сарылау, бозаң, үп-үлкен.

шырай арқылы түрлене алмайтын сын есімнің түрін  қатыстық сын  дейміз:   қалталты, көйлексіз, күзгі, байпақшаң, қалалық  (комитет).

 

дара және күрделі сын есімдер

сын есім заттың сындық сапасын бір сөз арқылы да,  көп сөз арқылы да білдіреді. мысалы:   үлкен, нашар,  жасыл, тар, әдемі, кіші, қара күрең, үлкенді-кішілі, сары  ала, қара тонды.

күрделі сын есімдер бір лексикалық мағынада, бір сөйлемнің мүшесі қызметінде қолданылады. мысалы:   бөлмеге жуантықтау орта жасты, жирен шабдар  әйел  кірді  (с.

күрделі сын есімдердің жасалуы мынадай:

1)                негізгі      сын есімдердің  тіркесуі    арқылы    жасалады. мысалы:   қара ала, ақ шабдар.

2)      негізгі сын мен туынды      сынның тіркесі арқылы  жасалады. мысалы:   көк көйлекті, қара қалпақты.

3)                сын    есімдердің қосарлануы      арқылы жасалады.  мысалы:         үлкенді-кішілі, ақтылы-қаралы,    үлкен-үлкен,жақсы-жақсы.

4)                тұрақты тіркестер    арқылы жасалады.    мысалы:   тонның ішкі бауындай.

 

сын есімнің заттануы (субстантивтенуі)

сын есім өзінін сындық мағынасын сақтап, оның үстіне заттық мағынаға да ие болып колданыла алады.  м ы с а л ы:     күштімен алыспа, үлкенді сыйла.

мұндай сын есімдерді заттанған сын есімдер  дейміз.  заттанған сын есімдер әдетте өзі қатысты заттың орнына жұмсалады. мысалы:   үлкен сыйла  —  үлкенді сыйла.

 

сын есімнің шырайлары

заттың сындық сапасының басқа заттан артық-кемдігін білдіретін сын есім мағынасын шырай  дейміз. қазақ тілінде 2 түрлі шырай бар: 1) салыстырмалы шырай, 2). күшейтпелі шырай.

Әдемілік. Сіздің түсінігіңіз бойынша ол не? «Әдемі қыз» - бойы ұзын, арық, бота көз, қиғаш қасты ару. Демек, сұлулықтың сипаттамасы бар екен. Қазіргі қыздарды шыны керек бір-бірінен ажырату қиын. Бәрі де айналып келіп «әдемі қыз» образына жүгіреді. Қара қыздар ағарады, қастарын бір формаға келтіріп, қиғаштау  үшін жұлады, ұзару үшін аяқтың азабы болған өкшені киеді, көздерін үлкейту үшін бояйды. Міне, бояну, әдемілену деген осы. Ешкім де қараю үшін, не көзін кішірейткісі келіп бояуды жақпайды. Барлық қыздың ойындағы «әдемі қыз» образы тек осы жалғыз тип, бәрінің де бетінде бір бетперде.

Абай (Ибраһим) Құнанбаев (1845-1904) — ақын, ағартушы, жазба қазақ әдебиетінің, қазақ әдеби тілінің негізін қалаушы, философ, композитор, аудармашы, саяси қайраткер, либералды көзқарасын исламға таяна отырып, орыс және еуропа мәдениетімен жақындасу арқылы қазақ мәдениетін жаңартуды көздеген реформатор. Абай ақындық шығармаларында қазақ халқының әлеуметтік, қоғамдық, моральдық мәселелерін арқау еткен.

, либералды көзқарасын исламға таяна отырып, орыс және еуропа мәдениетімен жақындасу арқылы қазақ мәдениетін жаңартуды көздеген реформатор. Абай ақындық шығармаларында қазақ халқының әлеуметтік, қоғамдық, моральдық мәселелерін арқау еткен.Абай Шығыс пен Батыс мәдениеті мен өркениетін жетік білген. Бірқатар әлем ойшылдарының еңбектерімен жақсы таныс болған. Философиялық трактаттар стилінде жазылған «Қара сөздері» - тақырып ауқымдылығымен, дүниетанымдық тереңдігімен, саяси-әлеуметтік салмақтылығымен құнды.