Нужен диктант на казахском для 4 класса

жайылма сөйлем - тұрлаулы мүшелермен қатар тұрлаусыз мүшелер де бар сөйлем.

сөйлемде бастауыштың болу, болмауына қарай жақты сөйлем, жақсыз сөйлем болып бөлінеді.  жақсыз сөйлем - бастауышы бар кейде айтылмай тұрса да, бастауышын баяндауышы арқылы табуға болмайтын, баяндауыштың өзі ғана сол сөйлемге ұйытқы болатын жай сөйлем түрі.  жақсыз сөйлемнің баяндауыштары мынадай тұлғада келеді:   1. –қы, -кі, -ғы, -гі жұрнақты қалау рай етістікке бол көмекші етістігі тіркесіп келеді: айтқысы келді.  2. тұйық етістікке керек, жөн, мүмкін, тиіс сияқты сөздер тіркесіп келеді: баруы керек, айтуы тиіс т.б.  3. –ып, -іп, -п жұрнақты көсемшеге бол (көбіне болма тәрізді болымсыз түрінде) көмекші етістігі тіркесіп келеді: айтып болмайды, ұғып болмайды.  4. баяндауыш құрамында бастауыш тұлғалы сөзі бар, бірақ сөйлем мүшелеріне жіктеуге келмейтін тұрақты тіркестерден болады: шек сілесі қатты, шарасы қалмады.

толымды сөйлем - сөйлемде ойға қатысты айтысуға мүшелері түгел жай сөйлемнің түрі.  толымсыз сөйлем - айтылуға тиісті тұрлаулы я тұрлаусыз мүшенің бірі түсіп қалған жай сөйлемнің түрі.  мысалы: кәлен бір ытқып сыртқа шықты. күпі сыртынан қайыс белбеуін буып алды. көзінен жасы ыршып кетті. осы үш сөйлемнің алдыңғысы – толымды cөйлем, өйткені оны сөйлем етіп тұрған баяндауышы (не істеді? - шықты) да, бастауышы (кім шықты? – кәлен) да бар және сөйлем білдіретін ойға қатысты пысықтауыш (қайда шықты? – сыртқа және қалай шықты – бір ытқып ) та жұмсалған. сондықтан бұл - толымды сөйлем. екінші сөйлемде баяндауыштың (не істеді? – буып алды) иесі бастауыш жоқ, сөйлемде түсіп қалған, бірақ оны табуға болады: кім буып алды? – ол (кәлен). үшінші сөйлемде көзінен сөзінің анықтауышы (кімнің көзінен? ) түсіп қалған. сондықтан екінші, үшінші сөйлемдер толымсыз сөйлемдер деп танылады.  атаулы сөйлем - ойды білдірмей, тек соған байланысты заттың құбылыстың, мезгілдің, мекеннің аты аталып көрсетілетін жай сөйлемнің ерекше түрі.  атаулы сөйлем жеке дара қолданылатындықтан, шартты түрде сөйлем деп танылады. бірақ оның мәні тек өзінен кейін қолданылған сөйлемдер арқылы түсініледі. атаулы сөйлем өз ішінде сөйлем мүшелеріне жіктелмейді.  мысалы: кеш. ымырт жабылған кезі. көкшетау маңы. айнадай тұнық сулы көлшүмектің қасы. көлшүмектің жағасындағы көк ала қамыс, судыр құрғақтар айнаның жиегіне салынған салынған әдемі өрнек сияқты. мұнда алғашқы 4 сөйлем мезгілді (1-2 сөйлемдері кеш және ымырт жабылған кез) және мекенді (3-4 сөйлемдер: көкшетау маңы және айнадай көлшүмектің қасы) атап қана тұр.  мысалдан көргеніміз атаулы сөйлем бір сөзден де, бірнеше сөзден де құрала береді.

ответ:

будущий писатель и герой советского союза родился 24 декабря 1910 года в семье селян-кочевников. он рано потерял мать. воспитание ребенка легло на плечи близких родственников. с юного возраста бауыржан момышулы жил в нескольких интернатах. в девятнадцать лет юноша окончил школу. с 1928 года бауыржан работал в райисполкоме, сменил несколько должностей. в 1932 году его призвали в армию. уже в следующем году он окончил училище и стал офицером.

в конце 1930-х жизнь забросила писателя на дальний восток. здесь он числился командиром артиллерийской батареи. сражался с квантунской армией. с 1939 года в течение нескольких месяцев служил в карпатах. после непродолжительного посещения родины в 1941 вернулся на фронт.

объяснение: