Надо найти собственые имена - Уа, халайық! Мені тыңдаңыздар! Біздің Бұлғыртау ауданында 9 колхоз бар. Үкімет сол 9 колхозға берді. Мен мына алып келдім, таныс болыңыздар, - деді Басқарма. – Стройдың басында тұрған Ертай мен Нартай – ағайындылар, ұлты – қазақ. Содан кейін тұрған бала – Рашид, жеті жаста. Ұлты – татар. Рашидтен кейін тұрған қыз – Оля алты жаста, ұлты – дүнген немесе қалмақ. Олядан кейін тұрған бала – Яков тоғыз жаста, ұлты – орыс. Яков сөйлей алмайды, мылқау. Яковтан кейін тұрған бала жеті жаста. Ұлты – неміс. Алмай қояйын деген едік балалар үйіне, бірақ әкесі мен шешесі жоқ, жетім бала, - деді Басқарма. Ахмет шал барлық баланың басынан сипады да, неміс балаға келіп: - Мен осы баланы аламын. Баламның атын айт, - деп, қолынан ұстады. - Зигфрид Вольфганг Вагнер. Айтып көріңіз атын, - деп күлді Дәуренбек. Үйге келген соң тамақ ішіп, жылы төсекте ұйықтап қалған Зигфрид келесі күні Зекен Ахметұлы Бегімбетов болып оянды.

заповедник «аксу-джабаглинский» организован постановлениями советом народных коммисоров казахской асср от 14 июля 1926 года и снк рсфср от 27 мая 1927 года на площади 30545 га. в 1929 году к заповеднику был присоединен каньон реки аксу. учрежден «с целью полного сохранения в неприкосновенном виде рек аксу и жабаглы со всеми их древесными и кустарниковыми насаждениями, травянистым покровом и населяющим этот заповедник животным миром — как памятник природы». в 1935 году площадь была увеличена до 48 570 га. — были присоединены долины рек - и .

по последнему постановлению правительства республики казахстан от 17 ноября 2005 года «о предоставлении земельных участков в постоянное землепользование государственному учреждению „аксу-жабаглинский государственный природный заповедник“ комитета лесного и охотничьего хозяйства министерства сельского хозяйства республики казахстан» территория заповедника аксу-жабаглы составляет 57 774 га. заповедник занимает большую часть северо-западной оконечности таласского алатау и смежный с ним участок угамского хребта. он входит в состав южно-казахстанской, занимая её крайнюю юго-восточную часть, и жамбылской областей казахстана. в 120 км к северо-западу от основной территории, на боролдайском хребте сырдарьинского каратау, расположен филиал заповедника — палеонтологический участок карабастау площадью 126 га. второй палеонтологический участок аулие имеет площадь 100 га.

"ақсу-жабағылы" қорығы қазақ акср халық коммисорлары кеңесінің 1926 жылғы 14 шілдедегі және рсфср хкк 1927 жылғы 27 мамырдағы қаулысымен 30545 га алаңда ұйымдастырылған. ақсу және жабағылы өзендерінің барлық ағаш және бұта екпелерімен, шөпті жамылғымен және осы қорықты мекендейтін жануарлар әлемімен — табиғат ескерткіші ретінде толық сақтау мақсатында " құрылды. -- және өзендерінің алқаптары қосылды.

"қазақстан республикасы ауыл шаруашылығы министрлігі орман және аңшылық шаруашылығы комитетінің "ақсу-жабағылы мемлекеттік табиғи қорығы" мемлекеттік мекемесіне тұрақты жер пайдалануға жер учаскелерін беру туралы" қазақстан республикасы үкіметінің 2005 жылғы 17 қарашадағы соңғы қаулысы бойынша ақсу-жабағылы қорығының аумағы 57 774 га құрайды. ол оңтүстік қазақстан облысының және қазақстанның жамбыл облыстарының құрамына кіреді. негізгі аумақтан солтүстік-батысқа қарай 120 км, сырдария қаратау боролдай жотасында, қорықтың филиалы — қарабастау палеонтологиялық учаскесі орналасқан, ауданы 126 га.

Алтынемел - Жетісу Алатауында орналасқан  ұлттық саябақ. Негізі 1996 жылы қаланған. Бақтың құрамына Қапшағай бөгенінің солтүстігі бөлігі мен Іле өзенінің оң жағалауы, Жетісу сілемдері: Кіші және Үлкен Қалқан, Ақтау, Қатутау, Дегерес, Матай, Шолақ, Қояндытау таулары және өте сирек кездесетін табиғат ескерткішінің бірі – «Әнші құм» кіреді. Әсіресе «Әнші құм» жер шарының түкпір-түкпірінен келген туристтерді таң қалдыруда. Саябақта  бірнеше туристік маршруттар жұмыс істейді.

Бақтың климаты қатаң континенттік, қысы суық, жазы ыстық. Сол себепті мекендейтің жануар да, бақта өсетін өсімдіктер де табиғат жағдайларына керемет бейімделген.Саябақ археологиялық ескерткіштер мен ежелгі таңбалар және суреттер салынған үңгірлермен тастарға бай.  Бақтың сан алуан керемет табиғатын сақтау барша еліміздің азаматтарының міндеті.