spec-nt
?>

Хрестоматиядан «Алып Ер Тұңға» жырын оқып, Ер Тұңғаның жасаған ерлік істерін сипаттап жаз.

Казахский язык

Ответы

Lukina
Балалық шағымда біз отбасымен бірге тауға бардық. Бұл қыста болды. Әкем мені қыдырту үшін шана алды. Мен шананы өте жақсы көрдім. Біз тауларда, орманда қыдырдық және  көп қарлы таулрды көрдік. Әкем осы таулардан шанамен сырғанап түсуге ұсыныс берді. Олар өте биік болды. Біз тауға 5 минут көтерілдік. Біз жоғарыға көтерілген кезде, әкем мені шанаға отырғызды. Мен өте қорықтым, бірақ әкем әрдайым менің қасымда. Ол менің қасына келіп, картонға отырды да біз бірге сырғанап түстік. Мен айқаладым, бірақ сосын қорқыныш кетіп, мен күле бастадым, қайтадан сырғанауды өтіндім. Өте көңілді болды. Менің анам осындай осындай оқиғаларды және ойындарды ұнатпайды. Ол біздің сырғанап түскенімізді тамашалады. Барлығымыз өте риза болдық
Seid-ZadeNadezhda1769
 Қарлығаш – айыр құйрықты, қанаттары ұзын, әрi үшкiр келетiн, шағын денелi қара ала құс. Қарлығаш сөзi «қара», «ала», «құс» деген сөздердiң кiрiгуiнен шыққан. Торғайлар отрядына жататын құс тұқымдасы. Басқа құстардан бiр айырмашылығы – жемiн ұшып жүрiп ұстайды. Суды да ұшып жүрiп iшедi. Бауыры ақшыл, арқасы қоңыр, жасыл жылтыр. Арктика мен Антарктидан басқа жердiң бәрiнде ме­кендейдi. Бүкiл әлемде қарлығаштың 80 түрi бар. Оның 4 туысқа жа­татын 5 түрi Қазақстанда кездеседi. Олар: жар қарлығашы, құз қар­лығашы, қос реңдi қарлығаш, сепкiлтөс қарлығаш, кент қарлы­ғашы.

Республикамыздың барлық жерiне тараған. Орман-тоғай, өзен-көлдер маңында, шөлдi және таулы өңiрлерден жиi ұшыратасың. Жыл құсы. Күз түсе, Африка мен Оңтүстiк Азияға ұшып кетедi. Жылына бiр рет, қыста түлейдi. Екiншi жылы ұрпақ бередi. Екi-екiден, кейде топ­танып, шыңға, тiк жарға, кейде тұрғын үй қабырғаларына, ағашқа жапсыра ұя жасайды. Ұяны топырақ пен сазды сiлекейiн араластырып қалайды. Iшiне майда шөп, қауырсын, мамық төсейдi. Қарлығаштың кейбiр түрлерi жарға үңгiп iн қазады. Олардың тостаған тәрiздi, бетiн ашық етiп немесе қап, дорба тәрiздi етiп, кiрiп-шығатын тесiк қалдыра жасаған ұялары да бар.

Қарлығаш – пайдалы құс. Зиянды насекомдарды, әсiресе, шыбын-шiркейдi өте көп жеп, ауыл шаруашылығына пайда келтiредi.

Қарлығаштар жылына екi рет жұмыртқалайды. Алты-жетi күннен соң жасап бiтiрген ұясына 3-тен 7-ге дейiн жұмыртқа салады. Екi-үш аптада балапан басып шығарады. Балапандары алғаш қызылшақа болады. Балапандарына жем iздеуге шығарда ұядан құлап кетпесiн деп, аяқтарын қылмен байлап кетедi.

Ата-бабаларымыз қарлығашты ежелден жақсы көрген. Қарлы­ғаштай сүйкiмдi, еңбекқор, ақылды болсын деп, қыздарына Қарлығаш деп ат қойған. Қарлығашқа көптеген аңыз-ертегi, мақал-мәтел, жұмбақтар, жыр жолдарын арнаған. Аңыз-ертегiлерде қарлығаштың адамдарға жасаған көмегi айтылады. Мысалы, «Қарлығаштың құй­рығы неге айыр?» ертегiсi, Төле бидiң қалай «Қарлығаш би» атанғаны туралы аңыз… Қарлығашқа қатысты көптеген ырым-жорамалдар да бар. Мысалы:

Қарлығаш биiктеп ұшса – күн ашық болады.

Жер бауырлап ұшса – жаңбыр жауады.

Қарлығаш жылы жақтан оралған кезде қораға қонса, қой егiз туады. Ақ мол болады. Ал үй жақтауына немесе шатырына қонса, сол үйдiң жан басы көбейедi. Түсiңде қарлығаш көрсең бақытқа кенелесiң…

Ответить на вопрос

Поделитесь своими знаниями, ответьте на вопрос:

Хрестоматиядан «Алып Ер Тұңға» жырын оқып, Ер Тұңғаның жасаған ерлік істерін сипаттап жаз.
Ваше имя (никнейм)*
Email*
Комментарий*

Популярные вопросы в разделе

Vova220
scorpion21c
Alsergus7811
Грудинин604
Чечин-Павлова615
nevzorova
idalbaev
balabinatanya7174
Vladimirovna
Лилит_Шутова
o-pavlova-8635
Less2014
gon4arovanat6
rakitinat8
▲