Қазақ тілі мен әдебиеті» пәнінен 3-тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары 7-сыныпОқылым Төрт түлік малдың пайдасы мен қасиеттері қазақ дәстүрінде өте жақсы және тиімді сипатталған. Қазақтар төрт түлік малға түйе, жылқы, қой мен сиырды жатқызады. Адамдар төрт түлік малды өте қасиет тұтқандықтан, олардың әрқайсысына ойсылқара, қамбар ата, шопан ата, зеңгі баба деп ат берген. Жылқы малын аса қастерлеп, пір тұтқан. Оның еті мен сүті де адамның денсаулығына пайдалы екендігі баяғы заманнан белгілі. Жылқы малы жүйрік әрі төзімді.Қазақтың жылқымен қатар ұстаған малы – түйе. Көшпелілердің, солардың ішінде қазақтың, ғасырлар бойы көбінесе жүгін көтерген мал-түйе. Оның ішінде ең төзімдісі әрі мықтысы – жалғыз өркешті нар. Түйенің түбіті мен шудасы аса қадірлі боп саналады. Түбіттен иіріп тоқылған киім жылы, төзімді болады. Оның сүті де шипалы. Ғалымдардың дәлелдеуінше, шұбаттың дәрілік қасиеті қымыздан да артық саналады. Қой да көшпелі елдердің ерте заманнан малданған түлігінің бірі.Ол адам үшін әрі киім, әрі тамақ. Негізінен қойдың азықтық және киімдік қасиеті басқа түліктерден артық. Онымен бірге ол өте шыдамды болып келеді. Ешкі де дәл қойдай. Олардың сүтінен ұйытқан айран, құрт пен ірімшік халықтың сүйікті асы. Мал шаруашылығындағы тағы бір түлік-сиыр. Сиыр малы өріске кетіп, мезгілінде өзі оралады. Аязды күндері сиыр тек қорада ғана күтіледі. Сондықтан басқа малдарға қарағанда ол күтімді көбірек керек етеді. (Мәтін оқушының жас ерекшелігіне сай бейімделген. 188сөз) 1-тапсырма. Мәтін бойынша тиісті жауапты белгіле.1. Ең төзімді әрі ыңғайлы мал. А) сиыр Ә) жылқы Б) қой2.Дәрілік қасиеті бар сусын А) сүт Ә) шұбат Б) айран 2-тапсырма. Сәйкестікті тап. 1.Түйе А. Ойсыл қара 2. Қой Ә. Қамбар ата 3. Сиыр Б. Шопан ата 4. Жылқы В. Зеңгі баба3-тапсырма. Мәтін мазмұнына сай берілген кластерді толтырыңыз.ЖазылымЭссе «Наурыз-думан»​

Абай - ұлы тұлға.

Жоспар:

1. Абайдың туған жері, мезгілі.

2. Абайдың отбасы.

3. Абай мұрасы.

Абай 10 тамыз 1845 ж. қазіргі Семей облысының Шыңғыс тауларында Қарқаралының аға сұлтаны Құнанбайдың төрт әйелінің бірі, екінші әйелі Ұлжаннан туған.

Ақынның арғы тегі Орта жүз Тобықты Арғын ішіндегі Олжай батырдан басталады.

Болашақ ақын сабырлы мінезімен, кең пейілімен ел анасы атанған “кәрі әжесі” Зеренің таусылмайтын мол қазынадай аңыз ертегілерін естіп, абысын-ажынға жайлы, мінезі көнтерлі, әзіл-қалжыңга шебер, жөн-жобага жетік өз анасы Ұлжанның тәрбиесінде өсті. Абай әуелі ауылдағы Ғабитхан молдадан сауатын ашады да, 10 жасқа толған соң 3 жыл Семейдегі Ахмет Риза медресесінде оқиды.

Абай - ақын, ағартушы, жазба қазақ әдебиетінің, қазақ әдеби тілінің негізін қалаушы, философ, композитор, аудармашы, саяси қайраткер, либералды білімді исламға таяна отырып, орыс және еуропа мәдениетімен жақындасу арқылы қазақ мәдениетін жаңартуды көздеген реформатор. Абай ақындық шығармаларында қазақ халқының әлеуметтік, қоғамдық, моральдық мәселелерін арқау еткен. Абай Шығыс пен Батыс мәдениеті мен өркениетін жетік білген. Бірқатар әлем ойшылдарының еңбектерімен жақсы таныс болған. Болашақ ақынның дүниеге көзқарасының қалыптасуына оның озық ойлы орыс зиялы қауымының өкілдерімен араласуы орасан зор ықпал етті. Абай — ұлы ақын әрі ойшыл. Ол өз төңірегіндегі адамдардың, жақындары мен шәкірттерінің бойындағы өз халқына риясыз берілгендікті, оның мүдделерін қорғау қасиеттерін қолдап отырды. Ұлы ақын жас ұрпақты имандылыққа, адамгершілікке, ғылым-білім үйренуге шақырды. Жастарды бес нәрседен — өсектен, өтіріктен, мақтаншақтықтан, еріншектіктен, бекер мал шашпақтықтан қашық болуға, бес асыл іске — талап етуге, еңбекті сүюге, терең ойлай білуге, қанағатшыл болуға, қайырымды рақымшылық жасауга шақырды.

Абай жастардың бойындағы кеселді кемістіктерді, арсыздық пен ұятсыздықты, дөрекі надандықты тәрбие және білім беру арқылы жоюға үндеді. Ақын ол үшін қазақ балаларын оқытатын мектептерді көптеп салуды жақтады.

Объяснение: